ظرفیت مغفول دامپروری سیستان زیر فشار کم‌آبی و هزینه‌های نگهداری؛گاو سیستانی، میراثی که هنوز به اقتصاد تبدیل نشده است
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صبح هامون به نقل از «عصرهامون»، در سرزمینی که محدودیت منابع آبی، تغییرات اقلیمی و دشواری‌های معیشتی، بخش مهمی از فعالیت‌های اقتصادی را تحت تأثیر قرار داده است، تکیه بر ظرفیت‌های بومی و مزیت‌های متناسب با اقلیم منطقه می‌تواند راهی برای تقویت تولید و گسترش فرصت‌های اشتغال باشد؛ ظرفیتی که گاو اصیل سیستانی یکی از نمونه‌های ارزشمند آن محسوب می‌شود.
این نژاد بومی که ریشه در تاریخ و شیوه زیست مردم سیستان دارد، علاوه بر برخورداری از اهمیت ژنتیکی و جایگاه ویژه در حفظ تنوع زیستی، می‌تواند زمینه توسعه فعالیت‌های دامپروری و شکل‌گیری زنجیره تولید محصولات دامی را فراهم کند. با این حال، بهره‌گیری اقتصادی از این ظرفیت صرفاً با نگهداری دام‌ها محقق نمی‌شود و به برنامه‌ریزی علمی، اصلاح نژاد اصولی، توسعه زیرساخت‌ها و ایجاد بستر مناسب برای عرضه و فرآوری محصولات نیاز دارد.
شهرستان زهک به‌عنوان یکی از کانون‌های پرورش گاو سیستانی، سهم مهمی در حفظ و انتقال این ذخیره ژنتیکی بر عهده دارد؛ اما تداوم این ظرفیت در شرایطی که دامداران با محدودیت منابع و هزینه‌های فزاینده مواجه‌اند، نیازمند حمایت‌هایی فراتر از تأکید بر ارزش تاریخی این نژاد است.
گرمای طاقت‌فرسای منطقه، کمبود آب، هزینه‌های نگهداری و محدودیت امکانات تخصصی، از جمله موانعی است که فعالیت دامداران را دشوار کرده و ضرورت توجه جدی‌تر دستگاه‌های مسئول به زیرساخت‌های این بخش را دوچندان می‌کند. در واقع، زمانی می‌توان از گاو سیستانی به‌عنوان یک مزیت اقتصادی یاد کرد که حفظ این نژاد برای دامدار نیز صرفه اقتصادی داشته باشد و امکان توسعه فعالیت برای فعالان این حوزه فراهم شود.
حفظ میراث سیستان با ایجاد اشتغال
محمد شهرکی، از دامداران و کشاورزان باسابقه شهرستان زهک، در گفتگو با خبرنگار صبح هامون به نقل از «عصرهامون» با اشاره به جایگاه ویژه این نژاد در زندگی مردم منطقه بیان کرد: گاو سیستانی برای ما فقط یک دام و وسیله کسب درآمد نیست، بلکه بخشی از هویت و اصالت سرزمینمان به شمار می‌رود. نگهداری از این نژاد، فراتر از یک شغل، مسئولیتی برای حفظ میراثی است که از گذشتگان به ما رسیده است.
وی با اشاره به ظرفیت اشتغال‌زایی پرورش گاو سیستانی افزود: فعالیت در این حوزه علاوه بر کمک به حفظ یک ذخیره ارزشمند ژنتیکی، می‌تواند زمینه اشتغال جوانان منطقه را نیز فراهم کند؛ به‌گونه‌ای که تاکنون با تمرکز بر مدیریت و نگهداری این دام‌ها، برای پنج نفر از جوانان شهرستان اشتغال مستقیم ایجاد شده است.
این دامدار زهکی با بیان اینکه نگهداری از این نژاد در شرایط اقلیمی سیستان کار آسانی نیست، ادامه داد: گرمای شدید تابستان، کمبود آب و محدودیت منابع مورد نیاز، فشار زیادی بر دامداران وارد می‌کند. نگهداری از این دام‌ها در چنین شرایطی نیازمند امکانات و پشتیبانی مستمر است و یک دامدار به‌تنهایی نمی‌تواند از پس همه این مشکلات برآید.
دامداران در انتظار حمایت عملی
شهرکی با تأکید بر ضرورت حمایت دستگاه‌های مسئول تصریح کرد: انتظار ما این است که حمایت‌ها تنها در حد بیان اهمیت گاو سیستانی باقی نماند و در عمل نیز برای رفع مشکلات دامداران اقدام شود. تأمین منابع پایدار آب، فراهم‌کردن تجهیزات مناسب برای مراقبت و حفظ سلامت دام و ارائه تسهیلات مالی برای جبران هزینه‌های سنگین نگهداری، از مهم‌ترین نیازهای فعالان این حوزه است.
وی خاطرنشان کرد: اگر قرار است این میراث برای نسل‌های آینده باقی بماند، باید شرایطی فراهم شود تا دامدار بتواند با اطمینان بیشتری به فعالیت خود ادامه دهد و در مسیر حفظ این نژاد احساس تنهایی نکند.
گاو سیستانی سرمایه ژنتیکی منطقه است
روح‌الله جهانتیغ، فرماندار شهرستان زهک، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی صبح هامون به نقل از «عصرهامون» با اشاره به اهمیت راهبردی گاو سیستانی بیان کرد: این نژاد تنها یک سرمایه اقتصادی نیست، بلکه میراثی زیستی و ژنتیکی به شمار می‌رود که صیانت از آن وظیفه‌ای ملی و منطقه‌ای است؛ چراکه هرگونه آسیب به این ذخیره ارزشمند، به معنای ازدست‌رفتن بخشی از هویت دامپروری سیستان خواهد بود.
وی با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های علمی و تخصصی برای حفظ اصالت این نژاد افزود: مقابله با تهدیدهای ناشی از تغییرات اقلیمی و مدیریت غیراصولی، نیازمند بهره‌گیری از روش‌های نوین اصلاح نژاد، به‌گزینی و نظارت مستمر بر چرخه تولید است. در این مسیر باید از توان مراکز علمی و پژوهشی برای ارتقای کیفیت و حفظ ویژگی‌های ژنتیکی گاو سیستانی استفاده شود.
تقویت زیرساخت‌ها؛ پیش‌نیاز صیانت از نژاد اصیل
فرماندار زهک همچنین با اشاره به ضرورت توسعه امکانات تخصصی در این حوزه بیان کرد: تقویت زیرساخت‌های فیزیکی و فنی مراکز مرتبط با ذخیره و به‌گزینی ژنتیکی، از الزامات حفظ و توسعه این نژاد است و دستگاه‌های متولی باید با فراهم‌کردن تجهیزات و بسترهای حمایتی، زمینه مدیریت اصولی این ذخایر را فراهم کنند.
جهانتیغ ادامه داد: توجه به زیرساخت‌های دامپروری، علاوه بر کمک به حفظ سرمایه‌های ژنتیکی منطقه، در پایداری فعالیت اقتصادی دامداران و تقویت معیشت خانوارهای محلی نیز نقش مؤثری دارد.
وی در پایان تأکید کرد: حفظ اصالت گاو سیستانی نیازمند همکاری مجموعه دستگاه‌های اجرایی، نظارتی و پژوهشی است تا این سرمایه ارزشمند با حفظ ویژگی‌های نژادی و زیستی خود به نسل‌های آینده منتقل شود.
از میراث ژنتیکی تا مزیت اقتصادی؛ حلقه مفقوده توسعه دامپروری
گاو سیستانی امروز در نقطه تلاقی حفظ میراث بومی و ضرورت تقویت اقتصاد منطقه قرار دارد؛ سرمایه‌ای که ظرفیت آن تنها به نگهداری و تکثیر یک نژاد اصیل محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند با توسعه اصولی دامپروری، زمینه رونق تولید، ایجاد اشتغال و تقویت اقتصاد روستایی زهک را فراهم کند.
با این حال، تحقق این چشم‌انداز مستلزم عبور از نگاه صرفاً حفاظتی به این نژاد و حرکت به سمت اقتصادی‌کردن فعالیت دامداران است. تأمین آب، بهبود امکانات نگهداری و مراقبت از دام، تقویت مراکز اصلاح و به‌گزینی نژاد و پشتیبانی مالی از تولیدکنندگان، از جمله اقداماتی است که می‌تواند زمینه تداوم و توسعه این فعالیت را فراهم کند.
از سوی دیگر، بررسی ظرفیت تولید محصولات دامی، ایجاد زمینه فرآوری و تقویت بازار عرضه محصولات مرتبط با این نژاد نیز باید در برنامه‌های توسعه‌ای منطقه مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه بدون شکل‌گیری زنجیره ارزش، بخش مهمی از ظرفیت اقتصادی این سرمایه بومی همچنان بلااستفاده خواهد ماند.
اکنون مطالبه اصلی دامداران زهک، تبدیل تأکید بر ارزش گاو سیستانی به برنامه‌ای عملی، دارای اعتبار و زمان‌بندی مشخص است؛ تا نژادی که بخشی از اصالت سیستان را در خود حفظ کرده، بتواند در کنار ماندگاری میراث گذشتگان، سهمی مؤثر در تولید و اشتغال نسل امروز و آینده این سرزمین داشته باشد.
انتهای خبر/
دیدگاهتان را بنویسید