عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان مطرح کرد:مشروطه؛ پیروزی اراده مردم بر استبداد
حجتالاسلاموالمسلمین مصطفی محمودی صاحبی، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی صبح هامون به نقل از «عصرهامون»، بیان کرد: سالروز صدور فرمان مشروطیت، یادآور یکی از مهمترین تحولات سیاسی تاریخ معاصر ایران است؛ رویدادی که در پی مطالبه گسترده اقشار مختلف جامعه برای برقراری عدالت، قانونمداری و صیانت از استقلال کشور شکل گرفت و سرانجام مظفرالدینشاه قاجار را به صدور فرمان مشروطیت واداشت.
وی افزود: مشروطیت را نباید خواسته یک جریان یا گروه خاص دانست؛ بلکه این نهضت حاصل مطالبه بخشهای مختلف جامعه ایران، بهویژه علما، مردم، بازاریان و حتی روشنفکران بود که هرکدام با انگیزههایی در این حرکت نقش داشتند.
عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان ادامه داد: یکی از مهمترین زمینههای شکلگیری مطالبه مشروطیت، اعتراض به استبداد و بیقانونی و تلاش برای ایجاد سازوکاری بود که امور کشور بر اساس قانون و عدالت اداره شود. در همین چارچوب، مطالبه تشکیل عدالتخانه و سپس مجلس شورا مطرح شد تا قدرت حاکم محدود به قانون شود و امور کشور از حالت تصمیمگیریهای فردی خارج شود.
مشروطه؛ مطالبهای مردمی برای استقلال ایران
وی ادامه داد: از سوی دیگر، موضوع نفوذ قدرتهای خارجی، بهویژه روسیه و انگلیس، در امور ایران نیز یکی از دغدغههای مهم آن دوره بود. بخشی از جامعه بر این باور بود که تقویت قانون، نهادهای داخلی و مشارکت مردم در اداره کشور میتواند زمینه نفوذ بیگانگان را کاهش دهد و استقلال سیاسی کشور را تقویت کند.
محمودی صاحبی با اشاره به تحصن علما و مردم در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) بیان کرد: در جریان این تحولات، علما و مردم برای پیگیری مطالبات خود دست به تحصن زدند و تا زمانی که به خواستههای خود نرسیدند، از تحصن خارج نشدند. استمرار این مطالبه عمومی در نهایت موجب شد مظفرالدینشاه قاجار در برابر خواسته مردم و علما قرار گیرد و فرمان مشروطیت را صادر کند.
وی تصریح کرد: صدور فرمان مشروطیت از سوی مظفرالدینشاه را میتوان نشانهای از عزم و اراده جدی مردم و علمای دینی برای تحقق خواستههای خود دانست. این اتفاق نشان داد که یک مطالبه عمومی، زمانی که با پافشاری و استمرار همراه شود، میتواند ساختار سیاسی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان با اشاره به نقش علما در شکلگیری نظام مشروطه گفت: یکی از موضوعات مهم در بررسی مشروطه، تلاش علما برای آن بود که قانونگذاری در کشور با مبانی شرعی تعارض پیدا نکند. در همین چارچوب، شیخ فضلالله نوری بر ضرورت انطباق مصوبات مجلس با موازین شرعی تأکید داشت.
وی افزود: در ادامه این روند، اصل نظارت فقها بر مصوبات مجلس مورد توجه قرار گرفت و مقرر شد شورایی متشکل از پنج نفر از علمای طراز اول بر مصوبات نظارت داشته باشند تا قوانینی که در مجلس تصویب میشود، با احکام شرع مغایرت نداشته باشد.
محمودی صاحبی خاطرنشان کرد: شیخ فضلالله نوری در این مسیر هزینه سنگینی پرداخت و در نهایت جان خود را از دست داد. بنابراین نمیتوان تاریخ مشروطه را بدون توجه به نقش علما و اختلاف دیدگاههای آنان درباره نسبت میان قانون، مشروطیت و شریعت بررسی کرد.
مشروطه؛ خیزش مردم برای حاکمیت قانون
وی ادامه داد: تجربه مشروطه از این جهت اهمیت دارد که نشان میدهد مطالبه استقلال، عدالت و قانونمداری در جامعه ایران سابقهای طولانی دارد. مردم و علما در آن دوره نسبت به دخالت قدرتهای خارجی و وضعیت اداره کشور حساس بودند و تلاش کردند ساختاری ایجاد شود که هم حاکمیت قانون را تقویت کند و هم استقلال کشور حفظ شود.
عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان تأکید کرد: یکی از درسهای مهم مشروطه این است که تحولات سیاسی زمانی میتواند ماندگار باشد که مطالبه عمومی، قانونگرایی، استقلالخواهی و توجه به مبانی فرهنگی و دینی جامعه در کنار یکدیگر قرار گیرد.
وی در پایان گفت: سالروز صدور فرمان مشروطیت فرصتی برای بازخوانی یک مقطع مهم از تاریخ ایران است؛ مقطعی که در آن مردم، علما، بازاریان و دیگر گروههای اجتماعی برای دستیابی به عدالتخانه، قانون و کاهش نفوذ بیگانگان وارد میدان شدند و با ایستادگی و استمرار مطالبه خود، زمینه صدور فرمان مشروطیت را فراهم کردند.
انتهای خبر/
دیدگاهتان را بنویسید