کارشناس فرهنگی نیمروز مطرح کرد:نظام آموزشی و ضرورت عبور از حافظه‌محوری
مریم رضایی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی صبح هامون به نقل از «عصرهامون»، بیان کرد: در جهان امروز که دسترسی به اطلاعات با سرعتی بی‌سابقه گسترش یافته و فناوری‌های نوین، شیوه‌های یادگیری و ارتباطات انسانی را دستخوش تغییر کرده‌اند، نظام آموزشی موفق، نظامی است که بتواند در کنار آموزش دانش، قدرت تحلیل، پرسشگری، استدلال و تصمیم‌گیری آگاهانه را در دانش‌آموزان تقویت کند. در این میان، تفکر انتقادی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مهارت‌های موردنیاز نسل جدید، نقشی اساسی در ارتقای کیفیت آموزش و تربیت شهروندانی مسئولیت‌پذیر و آگاه دارد.
وی افزود: تفکر انتقادی یکی از پایه‌های اصلی تربیت فکری و اجتماعی نسل آینده است. این نوع تفکر به افراد کمک می‌کند تا در مواجهه با مسائل مختلف، به جای پذیرش بی‌چون‌وچرای اطلاعات، درباره موضوعات پرسش کنند، شواهد را مورد بررسی قرار دهند و بر اساس منطق و استدلال به نتیجه برسند.
رضایی در ادامه گفت: نظام آموزشی زمانی می‌تواند در تربیت نسلی توانمند موفق عمل کند که علاوه بر انتقال دانش، زمینه رشد استقلال فکری و قدرت تحلیل را نیز فراهم آورد. دانش‌آموزی که صرفاً مطالب کتاب‌های درسی را حفظ می‌کند، ممکن است در پاسخ‌گویی به پرسش‌های امتحانی موفق باشد، اما لزوماً توانایی مواجهه با مسائل واقعی زندگی را نخواهد داشت.
این کارشناس فرهنگی تصریح کرد: یکی از موانع جدی پرورش تفکر انتقادی، نگاه حافظه‌محور به آموزش است. در چنین شرایطی، دانش‌آموز بیشتر به دنبال یافتن پاسخ مورد انتظار معلم است تا کشف حقیقت و رسیدن به درک مستقل. این رویکرد به‌تدریج روحیه پرسشگری را تضعیف می‌کند و فرصت تجربه، تحلیل و خلاقیت را از دانش‌آموز می‌گیرد.
وی عنوان کرد: البته نباید اهمیت آموزش مفاهیم پایه و دانش نظری را نادیده گرفت، اما مسئله اصلی این است که دانش باید به ابزاری برای فهم بهتر جهان تبدیل شود. آموزش زمانی اثربخش خواهد بود که دانش‌آموز بتواند آموخته‌های خود را در موقعیت‌های مختلف به کار بگیرد، درباره آن‌ها استدلال کند و حتی در صورت لزوم، دیدگاه‌های قبلی خود را مورد بازنگری قرار دهد.
این کارشناس فرهنگی همچنین نقش معلمان را در این زمینه بسیار مهم دانست و گفت: معلم نقش مهمی در شکل‌گیری شخصیت فکری دانش‌آموزان دارد. ایجاد فضای گفتگو در کلاس درس، تشویق دانش‌آموزان به طرح پرسش، پذیرش دیدگاه‌های متفاوت و فراهم کردن فرصت بحث و تبادل نظر، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به تقویت تفکر انتقادی کمک کند
.
رضایی همچنین مطرح کرد: کتاب‌های درسی و شیوه‌های ارزشیابی نیز باید متناسب با اهداف تربیت فکری بازنگری شوند. اگر معیار موفقیت دانش‌آموز صرفاً نمره و میزان حفظ مطالب باشد، نمی‌توان انتظار داشت که مهارت‌هایی مانند تحلیل، استدلال و حل مسئله به‌درستی پرورش پیدا کنند. لازم است پرسش‌های تحلیلی، فعالیت‌های پژوهشی، کار گروهی و مسائل مبتنی بر واقعیت‌های اجتماعی سهم بیشتری در فرایند آموزش داشته باشند.
وی در ادامه، گسترش فضای مجازی و توسعه هوش مصنوعی را از عوامل افزایش ضرورت تفکر انتقادی دانست و اظهار کرد: امروزه دانش‌آموزان با حجم گسترده‌ای از اطلاعات و محتوا مواجه هستند و همه این اطلاعات لزوماً درست و قابل اعتماد نیستند. در چنین شرایطی، توانایی تشخیص اخبار نادرست، ارزیابی منابع، بررسی اعتبار اطلاعات و استفاده آگاهانه از فناوری اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند. تفکر انتقادی می‌تواند به نسل جدید کمک کند تا به جای مصرف‌کننده منفعل اطلاعات، به تحلیلگر آگاه و مسئول تبدیل شود.
این کارشناس فرهنگی همچنین با تاکید بر نقش خانواده‌ها در این فرایند گفت: تقویت تفکر انتقادی نباید صرفاً به مدرسه محدود شود. خانواده‌ها نیز باید به کودکان فرصت اظهار نظر بدهند، پرسش‌های آنان را جدی بگیرند و به جای تحمیل پاسخ‌های آماده، زمینه گفتگو و استدلال را فراهم کنند.
وی در پایان افزود: اگر هدف نظام آموزشی تربیت انسان‌هایی آگاه، خلاق، مسئولیت‌پذیر و توانمند در مواجهه با مسائل جامعه باشد، باید تفکر انتقادی از یک مفهوم نظری به یک مهارت عملی در کلاس‌های درس تبدیل شود.
انتهای خبر/
دیدگاهتان را بنویسید