تجلی مردمسالاری دینی در ایران؛نخستین مجلس خبرگان، آغاز نهادسازی انقلاب اسلامی
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صبح هامون به نقل از «عصرهامون»، ۲۳ تیرماه، سالروز گشایش نخستین دوره مجلس خبرگان رهبری، یادآور شکلگیری یکی از مهمترین نهادهای پیشبینیشده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است؛ نهادی که با هدف تضمین تداوم رهبری، نظارت بر استمرار شرایط رهبری و جلوگیری از بروز خلأ در عالیترین سطح مدیریت نظام تشکیل شد. مجلس خبرگان رهبری در طول سالهای گذشته در مقاطع حساس تاریخ انقلاب اسلامی، نقش تعیینکنندهای در حفظ ثبات و استمرار نظام ایفا کرده است.
مجلس خبرگان رهبری؛ رکن اساسی تداوم و ثبات نظام
حجتالاسلاموالمسلمین مصطفی محمودی صاحبی، عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، به مناسبت سالگرد گشایش نخستین دوره مجلس خبرگان رهبری بیان کرد: پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ و استقرار جمهوری اسلامی با رأی اکثریت مردم، امام خمینی (ره) بهعنوان بنیانگذار جمهوری اسلامی و نخستین ولیفقیه، با مقبولیت عمومی رهبری نظام را بر عهده داشتند، اما برای تداوم این مسیر و جلوگیری از هرگونه خلأ در آینده، قانون اساسی سازوکاری مشخص برای تعیین رهبری پیشبینی کرد.
وی افزود: بر اساس اصل ۱۰۷ قانون اساسی، انتخاب رهبر بر عهده مجلس خبرگان رهبری قرار گرفت؛ نهادی متشکل از فقها و مجتهدان منتخب مردم که با توجه به شرایط مندرج در اصل ۱۰۹ قانون اساسی، وظیفه انتخاب شایستهترین فرد برای رهبری و همچنین نظارت بر استمرار شرایط رهبری را بر عهده دارد.
این عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان با بیان اینکه جایگاه مجلس خبرگان رهبری به دلیل مسئولیت خطیر آن از مهمترین ارکان نظام جمهوری اسلامی به شمار میرود، تصریح کرد: با وجود برخی مخالفتها در ابتدای شکلگیری این مجلس، در نهایت ضرورت وجود چنین نهادی به اثبات رسید و خبرگان رهبری در مقاطع حساس تاریخ انقلاب نقش تعیینکننده خود را بهخوبی ایفا کرد.
محمودی صاحبی ادامه داد: نخستین آزمون بزرگ مجلس خبرگان در سال ۱۳۶۸ و پس از رحلت امام خمینی(ره) رقم خورد که این مجلس در کوتاهترین زمان ممکن رهبر جدید را انتخاب کرد و بدین ترتیب از بروز خلأ در عالیترین سطح مدیریت کشور جلوگیری شد.
وی همچنین با اشاره به دومین مقطع حساس فعالیت مجلس خبرگان اظهار کرد: در اسفندماه ۱۴۰۴ و پس از شهادت رهبر انقلاب اسلامی، مجلس خبرگان با وجود شرایط دشوار ناشی از جنگ، تهدیدهای دشمن و بمباران، موفق شد با تشکیل جلسه، وظیفه قانونی خود را انجام دهد و با انتخاب آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای بهعنوان رهبر، آرامش را به کشور بازگرداند و نقشه دشمنان را ناکام بگذارد.
مجلس خبرگان؛ ستون استحکام نظام جمهوری اسلامی
عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان با تأکید بر اینکه دشمنان همواره در تلاش برای تضعیف جایگاه مجلس خبرگان بودهاند، گفت: اصل ۱۰۷ قانون اساسی از مترقیترین اصول قانون اساسی جمهوری اسلامی است و به همین دلیل این نهاد همواره هدف هجمههای رسانهای و سیاسی دشمنان قرار داشته است.
وی افزود: عالمان، اندیشمندان، حوزههای علمیه، نخبگان، مسئولان و اقشار مختلف مردم باید برای تبیین جایگاه مجلس خبرگان و نقش آن در حفظ ثبات و استمرار نظام اسلامی تلاش کنند و بهویژه نسل جوان را با فلسفه وجودی و کارکردهای این نهاد مهم آشنا سازند تا تحت تأثیر تبلیغات دشمنان قرار نگیرند.
محمودی صاحبی با اشاره به تأکید بنیانگذار جمهوری اسلامی بر اهمیت مجلس خبرگان خاطرنشان کرد: امام خمینی (ره) در پیام افتتاح نخستین دوره مجلس خبرگان رهبری در ۲۳ تیر ۱۳۶۱، این نهاد را برای استمرار نظام اسلامی و حفظ مشروعیت آن ضروری دانستند و بر صیانت از جایگاه آن تأکید کردند.
وی در پایان گفت: رهبر شهید انقلاب اسلامی، امام خامنهای(ره)، نیز در دیدارهای متعدد با اعضای مجلس خبرگان، همواره بر مسئولیت سنگین این مجلس در انتخاب رهبر و حفظ جایگاه آن تأکید داشتند و این موضوع نشاندهنده اهمیت راهبردی مجلس خبرگان در ساختار جمهوری اسلامی ایران است.
مجلس خبرگان؛ پیوند مشروعیت دینی با مردم
مهدی اربابی در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی صبح هامون به نقل از «عصرهامون» با اشاره به سالگرد تشکیل نخستین دوره مجلس خبرگان بیان کرد: در رهیافت مطالعات علوم سیاسی، عبور از چالشهای نخستین سالهای پس از انقلاب و استقرار پایههای نظام، با مفهوم نهادسازی گره خورده است و تشکیل اولین دوره مجلس خبرگان را باید فراتر از یک رویداد انتخاباتی و بهعنوان نمادی از بلوغ انقلاب اسلامی و گذار از ساختارهای موقت به بنیانهای پایدار و قانونمند نظام دانست.
وی افزود: انقلاب اسلامی پس از پیروزی، با چالش تبدیل آرمانهای انقلابی به سازوکارهای اجرایی و حقوقی مواجه بود و مجلس خبرگان بهعنوان نخستین نهاد برآمده از رأی مردم و در عین حال ناظر بر اصل ولایت فقیه، نقش تعیینکنندهای در این مسیر ایفا کرد.
این کارشناس سیاسی ادامه داد: مجلس خبرگان توانست مفاهیم حاکمیت الهی و نظارت دینی را که ریشه در نظریه ولایت فقیه دارد، در قالب یک ساختار رسمی و قانونی متبلور کند. از منظر جامعهشناسی سیاسی نیز وجود چنین نهادی، بهعنوان برآمده از متن دین، به کاهش عدم قطعیتهای سیاسی و اجتماعی کمک کرد و نظام را از شخصمحوری و گروهگرایی به سمت نهادمحوری مبتنی بر ارزشهای دینی سوق داد.
اربابی با اشاره به مبانی مشروعیت جمهوری اسلامی تصریح کرد: مشروعیت هر نظام سیاسی، بهویژه نظامی که بر پایه احکام اسلام شکل گرفته، در گرو پیوند با منابع مشروعیت الهی است. جمهوری اسلامی نیز مشروعیت خود را بر دو پایه استوار کرده است؛ نخست مشروعیت الهی که ریشه در آموزههای دینی و جایگاه ولی فقیه بهعنوان نایب امام زمان (عج) دارد و دوم مشروعیت مردمی که از طریق انتخابات و اراده ملت تحقق مییابد.
وی خاطرنشان کرد: نخستین مجلس خبرگان با ایجاد پیوندی میان مرجعیت دینی و فرآیند انتخابات، الگویی از مشروعیت الهی ـ مردمی را بنیان نهاد و با حضور نمایندگان منتخب مردم در کنار فقها و علما، از ایجاد شکاف میان اقتدار دینی و ساختار سیاسی جلوگیری کرد و وحدت مفهوم حاکمیت را استحکام بخشید.
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به جایگاه مجلس خبرگان در ساختار قدرت گفت: وجود نهادی که در عین برخورداری از اختیارات نظارتی، خارج از سلسلهمراتب اجرایی و تقنینی قرار دارد، برای ایجاد توازن در قدرت ضروری است. مجلس خبرگان با نظارت بر صلاحیتها و عملکرد رهبری، گامی مهم در جهت جلوگیری از تمرکز قدرت و تحقق توزیع متوازن قدرت در چارچوب نظام اسلامی برداشت.
اربابی همچنین تشکیل نخستین مجلس خبرگان را از منظر نظریه نخبگان حائز اهمیت دانست و افزود: این مجلس زمینه شناسایی، جذب و بهرهگیری از نخبگان دینی، فقها، علما، اندیشمندان و مدیران شایسته را فراهم کرد و با ایجاد فرآیندی رسمی و مبتنی بر شایستگی، زمینه حضور و نقشآفرینی نخبگان در حاکمیت و نظارت بر آن را مهیا ساخت که این امر در تقویت ثبات سیاسی و استحکام نظام نقش مؤثری داشته است.
وی در پایان تأکید کرد: سالگرد تشکیل نخستین دوره مجلس خبرگان، یادآور گذار انقلاب اسلامی از یک جنبش انقلابی به یک نظام سیاسی پایدار مبتنی بر دین و ولایت است. این تجربه تاریخی نشان داد که نهادسازی، زمینه تبدیل آرمانهای انقلاب به ساختارهای حقوقی و سیاسی را فراهم کرده و مجلس خبرگان با تثبیت مشروعیت الهی ـ مردمی، ایجاد توازن در ساختار قدرت و رسمیسازی فرآیند نظارت بر عالیترین رکن نظام، نقش مهمی در استقرار و استمرار جمهوری اسلامی ایران ایفا کرده است.
انتهای خبر/
دیدگاهتان را بنویسید