دانشیار گروه مهندسی برق دانشگاه سیستان و بلوچستان:مردم برای عبور از تابستان برق را مدیریت کنند
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صبح هامون به نقل از «عصرهامون»، با نزدیک شدن به فصل گرما و افزایش مصرف انرژی، کارشناسان نسبت به فشار شدید بر شبکه برق سیستان و بلوچستان هشدار میدهند و مهمترین چالش انرژی در استان طی تابستان امسال را افزایش «بارپیک» و فشار مضاعف بر شبکه توزیع برق در ساعات اوج مصرف دانستند.
در همین راستا محمود اوکاتی صادق، دانشیار گروه مهندسی برق و الکترونیک دانشگاه سیستان و بلوچستان به گفتگوی تفصیلی با خبرنگار ما پرداخت.
مهمترین چالش مصرف انرژی در سیستان و بلوچستان در تابستان امسال چیست؟
مصرف انرژی در سیستان و بلوچستان با چالشهای ویژهای روبهرو است که از یکسو به شرایط اقلیمی استان و از سوی دیگر به وضعیت زیرساختهای شبکه برق مرتبط میشود. مهمترین چالش پیشروی استان در تابستان امسال، افزایش «بارپیک» و فشار شدید بر شبکه توزیع برق در ساعات اوج مصرف است.
چه عواملی موجب افزایش بارپیک در استان میشود؟
دمای بسیار بالا مهمترین عامل است. در ماههای گرم سال، دمای هوا در بخشهای وسیعی از استان، بهویژه در مناطق جنوبی، به بیش از ۴۵ تا ۵۰ درجه سانتیگراد میرسد. در چنین شرایطی تقریباً همه مشترکان بهطور همزمان از وسایل سرمایشی استفاده میکنند که این موضوع مصرف برق را به شکل چشمگیری افزایش میدهد.
پدیده شرجی چه تأثیری بر الگوی مصرف برق دارد؟
در برخی مناطق ساحلی استان، افزایش رطوبت هوا باعث کاهش کارایی کولرهای آبی میشود. در نتیجه بسیاری از خانوارها به استفاده از کولرهای گازی و اسپلیت روی میآورند. این تغییر الگوی مصرف، بار بسیار سنگین و ناگهانی را به شبکه تحمیل میکند و زمینهساز افت ولتاژ، آسیب به تجهیزات شبکه و حتی خاموشیهای محلی میشود.
وضعیت زیرساختهای برق استان تا چه اندازه در بروز این مشکلات نقش دارد؟
گستردگی جغرافیایی سیستان و بلوچستان و فاصله زیاد شهرها و نقاط جمعیتی از یکدیگر، همواره پایداری انتقال و توزیع برق را با چالشهای فنی همراه کرده است. در چنین شرایطی، وقوع بارپیک شدید میتواند پایداری شبکه منطقه را تحت تأثیر قرار دهد و مشکلات بیشتری ایجاد کند.
آیا تولید برق نیز با محدودیتهایی مواجه است؟
بله، تولید برق نیز با چالشهای جدی روبهرو است. کاهش محسوس منابع سوخت مورد نیاز نیروگاهها، از جمله گاز طبیعی، نگرانیهایی را در زمینه تأمین پایدار انرژی ایجاد کرده است. به همین دلیل پیشبینی میشود تابستان امسال نیز استان با مشکلاتی در حوزه تأمین برق پایدار مواجه باشد.
برای کاهش فشار بر شبکه برق چه راهکارهایی پیشنهاد میشود؟
مهمترین راهکار، صرفهجویی و مدیریت مصرف است. ضروری است مشترکان تا حد امکان از مصرف غیرضروری برق در ساعات اوج بار خودداری کنند. همچنین انتقال بخشی از مصارف قابل برنامهریزی به ساعات کمباری شبکه، بهویژه پس از ساعت ۱۱ شب، میتواند نقش مؤثری در کاهش فشار بر شبکه و جلوگیری از خاموشیها داشته باشد.
بیشترین مصرف برق خانوارها در استان مربوط به چه وسایلی است؟
در فصل تابستان، وسایل سرمایشی بیشترین سهم مصرف برق خانوارها را به خود اختصاص میدهند. کولرهای گازی و اسپلیتها معمولاً در صدر مصرفکنندگان برق قرار دارند. پس از آن کولرهای آبی و سیستمهای روشنایی بیشترین سهم را در مصرف انرژی خانوارها دارند.
توصیه نهایی شما به شهروندان چیست؟
با توجه به شرایط پیشرو، همکاری مردم در مدیریت مصرف برق اهمیت ویژهای دارد. استفاده بهینه از وسایل سرمایشی، خاموش کردن تجهیزات غیرضروری و انتقال برخی مصارف به ساعات کمباری میتواند به پایداری شبکه برق استان و کاهش احتمال خاموشیها کمک کند.
برای مناطق بسیار گرم، کولر آبی بهصرفهتر است یا کولر گازی؟
پاسخ به این پرسش به دو عامل اصلی یعنی میزان رطوبت هوا و هزینه انرژی بستگی دارد. بهطور کلی از نظر مصرف برق و هزینه انرژی، کولر آبی بهمراتب بهصرفهتر از کولر گازی است و چندین برابر برق کمتری مصرف میکند. اما از نظر توان سرمایش، بهویژه در گرمای بسیار شدید و مناطق دارای رطوبت بالا، کولر گازی عملکرد مؤثرتر و قابلاعتمادتری دارد.
در مناطق گرم و خشک استان، کدام گزینه مناسبتر است؟
در مناطق گرم و خشک که بخش قابل توجهی از سیستان و بلوچستان را شامل میشود، کولر آبی معمولاً انتخاب اقتصادیتری است. در این شرایط، فرآیند تبخیر بهخوبی انجام میشود و کولر آبی میتواند سرمایش قابل قبولی را با مصرف برق پایین فراهم کند. البته در روزهایی که دمای هوا به بیش از ۴۲ تا ۴۵ درجه سانتیگراد میرسد، ممکن است توان سرمایشی کولر آبی برای تأمین آسایش کامل کافی نباشد. همچنین این دستگاهها به آب و سرویسهای دورهای مانند تعویض پوشال یا پد و رفع رسوبات نیاز دارند.
در مناطق شرجی و دارای رطوبت بالا چطور؟
در مناطق ساحلی و شرجی، عملکرد کولر آبی بهشدت افت میکند؛ زیرا علاوه بر کاهش خنککنندگی، رطوبت محیط را نیز افزایش میدهد. در چنین شرایطی کولر گازی گزینه مناسبتری است، چرا که علاوه بر خنک کردن هوا، رطوبت اضافی محیط را نیز کاهش میدهد. البته باید توجه داشت که مصرف برق و هزینه بهرهبرداری کولر گازی نسبت به کولر آبی بیشتر است.
برای کاهش مصرف برق کولرهای گازی چه توصیههایی دارید؟
در صورت نیاز به خرید کولر گازی، توصیه میشود از دستگاههای مجهز به فناوری اینورتر (Inverter) استفاده شود، زیرا مصرف برق کمتری دارند. همچنین تنظیم دمای کولر در محدوده ۲۴ تا ۲۶ درجه سانتیگراد، درزبندی مناسب ساختمان، استفاده از پرده و سایبان برای جلوگیری از ورود گرمای خورشید و سرویس منظم فیلترها و کندانسور میتواند مصرف انرژی را بهطور قابل توجهی کاهش دهد.
برای کاربران کولرهای آبی چه توصیهای دارید؟
در کولرهای آبی نیز رعایت برخی نکات میتواند به افزایش راندمان و کاهش مصرف انرژی کمک کند. نصب سایبان روی کولر، استفاده از موتورهای کممصرف و سرویس و نگهداری منظم دستگاه از جمله اقداماتی است که هم مصرف برق را کاهش میدهد و هم عملکرد سرمایشی را بهبود میبخشد.
چه اشتباهات رایجی باعث افزایش قبض برق خانوارها، بهویژه در فصل تابستان میشود؟
بسیاری از افزایشهای غیرضروری در قبض برق ناشی از عادتهای نادرست مصرفی است. یکی از مهمترین اشتباهات، تنظیم دمای کولر گازی روی درجات بسیار پایین مانند ۱۸ تا ۲۰ درجه یا استفاده طولانیمدت از حالت «توربو» است. در این شرایط کمپرسور تقریباً بهصورت مداوم کار میکند و مصرف برق بهشدت افزایش مییابد. توصیه میشود دمای کولر روی ۲۴ تا ۲۶ درجه سانتیگراد تنظیم شود و برای گردش بهتر هوا از پنکه استفاده شود.
چه عوامل دیگری موجب افزایش مصرف انرژی میشوند؟
روشن نگه داشتن کولر در خانهای که در و پنجرههای آن بهخوبی درزبندی نشدهاند، از دیگر عوامل مهم افزایش مصرف برق است. نشت هوای خنک به بیرون و ورود هوای گرم باعث میشود سیستم سرمایشی مدت بیشتری کار کند. استفاده از پرده، کرکره و درزبندی ساده پنجرهها میتواند تأثیر قابل توجهی در کاهش مصرف داشته باشد.
همچنین سرویس نکردن تجهیزات سرمایشی یکی دیگر از اشتباهات رایج است. فیلترهای کثیف، کندانسورهای خاکگرفته و مشکلات فنی در کولرهای گازی، و نیز پوشال یا پد فرسوده، تسمه شل و خرابی پمپ در کولرهای آبی، باعث کاهش بازده و افزایش مصرف انرژی میشوند.
انتخاب نادرست تجهیزات سرمایشی چه تأثیری بر مصرف برق دارد؟
اگر ظرفیت کولر کمتر از نیاز فضای مورد استفاده باشد، دستگاه بهصورت مداوم کار خواهد کرد اما نتیجه مطلوبی هم حاصل نمیشود. انتخاب ظرفیت مناسب کولر متناسب با متراژ، ارتفاع سقف و شرایط اقلیمی ساختمان بسیار مهم است. همچنین انتخاب نوع کولر متناسب با شرایط آبوهوایی منطقه اهمیت زیادی دارد. برای مثال استفاده از کولر آبی در مناطق شرجی یا استفاده از کولرهای گازی غیراینورتر در مناطق بسیار گرم میتواند موجب افزایش قابل توجه هزینه برق شود.
آیا وسایل برقی خاموش نیز در مصرف برق نقش دارند؟
بله. بسیاری از افراد از مصرف برق تجهیزات در حالت آمادهبهکار یا Standby غافل هستند. تلویزیون، گیرندههای دیجیتال، مودمها، شارژرها، کنسولهای بازی و برخی وسایل صوتی حتی در زمان خاموش بودن نیز مقداری برق مصرف میکنند. استفاده از چندراهیهای کلیددار برای قطع کامل برق این وسایل میتواند مؤثر باشد.
در مورد یخچال و فریزر چه نکاتی باید رعایت شود؟
تنظیم دمای بیش از حد پایین، باز و بسته کردن مکرر درب، قرار دادن یخچال در کنار منابع گرما و فرسودگی لاستیک دور درب از عوامل افزایش مصرف برق هستند. رعایت فاصله مناسب از دیوار، تمیز کردن پشت یخچال، تنظیم دمای منطقی و اطمینان از سلامت لاستیک درب، نقش مهمی در کاهش مصرف انرژی دارد.
آیا زمان استفاده از وسایل پرمصرف نیز اهمیت دارد؟
قطعاً. استفاده از وسایلی مانند لباسشویی، ظرفشویی، اتو و فر برقی در ساعات اوج مصرف فشار بیشتری به شبکه وارد میکند و در برخی تعرفهها میتواند هزینه برق را نیز افزایش دهد. بهتر است در صورت امکان این فعالیتها به ساعات کمباری شبکه منتقل شوند.
سه اقدام ساده و کمهزینه که بیشترین تأثیر را در کاهش مصرف برق دارند، چیست؟
نخست، تنظیم دمای کولر گازی روی ۲۴ تا ۲۶ درجه و استفاده از پنکه برای بهبود گردش هوا. دوم، تمیز کردن فیلتر کولرها و رفع نشتیهای هوا در ساختمان. سوم، خاموش کردن کامل وسایل برقی در حالت آمادهبهکار از طریق چندراهیهای کلیددار. این اقدامات ساده میتوانند تأثیر محسوسی در کاهش مصرف و هزینه برق داشته باشند.
نصب پنلهای خورشیدی برای منازل تا چه اندازه اقتصادی است؟
در صورتی که فضای مناسبی روی پشتبام یا در حیاط وجود داشته باشد، بهطوریکه برای هر یک کیلووات ظرفیت حدود ۵ تا ۷ مترمربع فضا در دسترس باشد و سایهاندازی قابل توجهی نیز وجود نداشته باشد، استفاده از پنلهای خورشیدی میتواند گزینه اقتصادی مناسبی باشد؛ بهویژه اگر خرید تضمینی برق تولیدی توسط دولت استمرار داشته باشد.
با این حال، از دیدگاه اقتصادی و مدیریتی، به نظر میرسد اجرای طرحهای تجمیعی بازده بیشتری داشته باشد. بهجای احداث تعداد زیادی نیروگاه کوچک خانگی، میتوان نیروگاههای خورشیدی با ظرفیت چند ده کیلووات یا بیشتر ایجاد کرد و افراد در قالب سهامداران یا سرمایهگذاران در آن مشارکت داشته باشند.
این روش علاوه بر کاهش هزینههای اجرایی و نگهداری، مدیریت بهرهبرداری را نیز تسهیل میکند.این بخش از نظر ساختار رسانهای، ادامه منطقی مصاحبه شماست و محورهای «مدیریت مصرف»، «کاهش هزینه برق» و «انرژی خورشیدی» را بهخوبی تکمیل میکند.
انتهای خبر/
دیدگاهتان را بنویسید