عضو هیأت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی زاهدان مطرح کرد:ملاصدرا، احیاگر عقلانیت در فلسفه اسلامی
مصطفی سالاری در گفتگو با خبرنگار فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی صبح هامون به نقل از «عصرهامون»، با اشاره به ماندگاری اندیشههای ملاصدرا در محافل علمی و فلسفی بیان کرد: صدرالدین محمد شیرازی، معروف به ملاصدرا و صدرالمتألهین، از برجستهترین فلاسفه جهان اسلام و بنیانگذار مکتب حکمت متعالیه است. دلیل ماندگاری اندیشههای او را باید در جامعیت و انسجام فکریاش جستوجو کرد؛ چراکه او توانست میان عقل، شهود و دین پیوندی منسجم برقرار کند.
وی افزود: مباحثی مانند حرکت جوهری، اصالت وجود و تشکیک وجود همچنان ظرفیت تحلیل مسائل جدید انسان و جهان را دارند و به همین دلیل آثار ملاصدرا، بهویژه اسفار اربعه، هنوز در حوزههای علمیه و دانشگاهها موردتوجه قرار میگیرد.
عضو هیأت علمی دانشگاه درباره تفاوت مکتب فلسفی ملاصدرا با دیگر فلاسفه اسلامی اظهار کرد: تفاوت اصلی ملاصدرا با دیگر فلاسفه اسلامی در روش اوست. در فلسفه مشاء، تکیه بر عقل و استدلال عقلی است و در حکمت اشراق، شهود نقش برجستهتری دارد؛ اما ملاصدرا کوشید میان عقل، شهود و آموزههای دینی جمع کند.
سالاری ادامه داد: ملاصدرا هیچگاه ادعایی فلسفی مطرح نمیکند مگر آنکه برای آن تبیین عقلانی داشته باشد و درعینحال از معارف دینی نیز در مسیر استدلال بهره میگیرد. به تعبیر دیگر، در حکمت متعالیه عقل، شهود و دین در تقابل با یکدیگر نیستند، بلکه مکمل هماند.
وی با اشاره به تأثیر حکمت متعالیه بر نگاه انسان به زندگی و جهان تصریح کرد: حکمت متعالیه، انسان و جهان را موجوداتی ایستا نمیبیند، بلکه همه هستی را در حال حرکت و تکامل میداند. نظریه حرکت جوهری دقیقاً بر همین پویایی تأکید دارد.
این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: بر اساس این نگاه، زندگی فرصتی برای رشد وجودی انسان و حرکت از نقص بهسوی کمال است؛ نگرشی که میتواند امید، تحولپذیری و مسئولیتپذیری را در انسان تقویت کند.
تکامل انسان با عقل، شهود و دین
سالاری درباره علت توجه ملاصدرا به عقل، شهود و دین در کنار یکدیگر گفت: از نظر ملاصدرا حقیقت، یک حقیقت واحد و یکپارچه است. عقل ابزار فهم و استدلال، شهود راه مشاهده حضوری حقیقت و دین نیز مسیر هدایت وحیانی را در اختیار انسان قرار میدهد.
وی افزود: ملاصدرا معتقد بود هیچیک از این ۳، بهتنهایی انسان را به حقیقت کامل نمیرسانند و به همین دلیل میان آنها نوعی هماهنگی و تکامل متقابل برقرار کرد.
عضو هیأت علمی دانشگاه اظهار کرد: این اندیشهها ظرفیت بسیار بالایی دارند، البته بهشرط آنکه با زبان امروز برای نسل جوان تبیین شوند. برای مثال، مفهوم حرکت جوهری به جوان امروز یادآوری میکند که هویت انسان ثابت و تغییرناپذیر نیست و هر فرد میتواند مسیر رشد و تحول را طی کند.
سالاری ادامه داد: همچنین اصالت وجود انسان را از ظاهربینی دور کرده و به معنا و حقیقت دعوت میکند و تأکید ملاصدرا بر جمع میان عقل و شهود نیز الگویی متعادل میان علم و معنویت ارائه میدهد.
وی درباره جایگاه ملاصدرا در میان فلاسفه جهان اسلام بیان کرد: ملاصدرا را میتوان یکی از نوآورترین و اثرگذارترین فلاسفه اسلامی پس از ابن سینا و سهروردی دانست. او فلسفه اسلامی را متحول کرد و مکتب حکمت متعالیه را بنیان گذاشت؛ مکتبی که همچنان در حوزههای علمیه و دانشگاههای ایران و جهان تدریس میشود.
عضو هیأت علمی دانشگاه تصریح کرد: برخی اندیشمندان حتی از ملاصدرا با عنوان خاتمالفلاسفه یاد کردهاند؛ زیرا توانست جریانهای مختلف فلسفی پیش از خود را جمعبندی و بازآفرینی کند.
سالاری درباره شیوه معرفی اندیشه ملاصدرا به نسل امروز گفت: بهترین راه، بیان ساده و ملموس مفاهیم فلسفی اوست. برای نمونه، میتوان حرکت جوهری را به رشد یک نهال تشبیه کرد که بهتدریج به درختی تنومند تبدیل میشود.
وی افزود: از نگاه ملاصدرا، انسان و جهان هیچگاه ساکن نیستند و همواره در مسیر شدن و تکامل قرار دارند؛ نگاهی که میتواند برای نسل امروز امیدآفرین و الهامبخش باشد.
عضو هیأت علمی دانشگاه در پایان با اشاره به پیام اندیشه ملاصدرا برای جامعه امروز تأکید کرد: مهمترین پیام ملاصدرا برای جامعه امروز، پویایی و تحولپذیری است. هیچ فرد یا جامعهای نباید خود را پایانیافته تصور کند و تغییرات واقعی نیز باید از درون انسانها و نهادها آغاز شود.
وی تصریح کرد: رشد علمی و اقتصادی بدون رشد معنوی و اخلاقی ناقص است و جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به این نگاه متوازن نیاز دارد.
انتهای خبر/
دیدگاهتان را بنویسید