یادداشت؛قدرت ایران فراتر از معادلات منطقه‌ای
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صبح‌هامون به نقل از «عصرهامون»، حسن جلالی کارشناس مسائل سیاسی در یادداشتی نوشت؛ اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، درباره نقش و تأثیرگذاری ایران بر شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای این کشور، فارغ از اهداف سیاسی و انگیزه‌های انتخاباتی مطرح‌شده، حاوی نکته‌ای قابل تأمل است؛ جمهوری اسلامی ایران امروز به یکی از بازیگران مهم و اثرگذار در معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی تبدیل شده است؛ واقعیتی که حتی سیاستمداران آمریکایی نیز نمی‌توانند آن را نادیده بگیرند.
این جایگاه، حاصل یک اتفاق مقطعی یا تحولی گذرا نیست، بلکه نتیجه سال‌ها ایستادگی در برابر فشارها، تحریم‌ها و تهدیدهای خارجی و اتکا به ظرفیت‌های داخلی، اراده ملی و توانمندی‌های راهبردی کشور است. جمهوری اسلامی ایران در طول دهه‌های گذشته، با وجود مواجهه با فشارهای گسترده آمریکا و رژیم صهیونیستی، توانسته است جایگاه خود را در معادلات سیاسی و امنیتی منطقه تثبیت کند و محاسبات طرف‌های مقابل را با چالش مواجه سازد.
اظهارات اخیر رئیس‌جمهور آمریکا را می‌توان از زاویه دیگری نیز بررسی کرد. صرف‌نظر از اینکه این سخنان با چه هدفی و در چه چارچوبی از رقابت‌های داخلی آمریکا بیان شده‌اند، طرح موضوع ایران در معادلات انتخاباتی این کشور نشان می‌دهد که تحولات مرتبط با جمهوری اسلامی دیگر صرفاً محدود به جغرافیای منطقه نیست و پیامدهای آن می‌تواند در عرصه سیاست داخلی و خارجی قدرت‌های بزرگ نیز مورد توجه قرار گیرد.
بی‌تردید یکی از عوامل مهم ناکامی دشمنان در برابر جمهوری اسلامی ایران، تدبیر، مدیریت و اقتدار فرماندهان، مسئولان و به‌ویژه رهبری نظام بوده است. حوادث و تحولات اخیر نشان داد که ملت ایران با برخورداری از ظرفیت‌های دفاعی، سیاسی و اجتماعی، توان مقابله با فشارها و تهدیدهای دشمنان را دارد و اجازه نخواهد داد استقلال و عزت این سرزمین مورد معامله قرار گیرد.
امروز همان قدرت‌هایی که در گذشته با تهدید و خط‌ونشان کشیدن، به دنبال تحمیل اراده خود بر ملت ایران بودند، با واقعیت اقتدار جمهوری اسلامی مواجه شده‌اند. شکست محاسبات آنان در عرصه‌های مختلف، نشان‌دهنده این حقیقت است که قدرت ملی صرفاً با ابزارهای نظامی و اقتصادی سنجیده نمی‌شود، بلکه اراده ملت، انسجام داخلی، مدیریت هوشمندانه و اعتماد به توانمندی‌های بومی از مؤلفه‌های اصلی اقتدار یک کشور به شمار می‌روند.
با این وجود، نباید لحظه‌ای از توطئه‌ها و برنامه‌های دشمن غافل شد. آمریکا و رژیم صهیونیستی بارها نشان داده‌اند که با اصل استقلال و هویت انقلابی جمهوری اسلامی ایران مشکل دارند و برای ضربه زدن به کشور از ابزارهای مختلف نظامی، سیاسی، اقتصادی و رسانه‌ای استفاده می‌کنند.
مروری بر عملکرد دولت‌های مختلف آمریکا، فارغ از گرایش حزبی آن‌ها، به‌روشنی نشان می‌دهد که حمایت سیاسی، اقتصادی و نظامی از رژیم صهیونیستی همواره یکی از محورهای ثابت سیاست خارجی واشنگتن بوده است. دموکرات‌ها نیز در دوره‌های مختلف، با حمایت‌های گسترده از این رژیم، نقش مهمی در تداوم سیاست‌های آن در منطقه داشته‌اند. بنابراین، تغییر دولت‌ها و جابه‌جایی قدرت میان دو حزب اصلی آمریکا را نباید به‌عنوان نشانه‌ای قطعی از تغییر ماهیت سیاست‌های خصمانه این کشور در قبال ملت ایران تلقی کرد.
در چنین شرایطی، آنچه اهمیت دارد، شناخت دقیق ساختار قدرت و منافع راهبردی آمریکا و پرهیز از تحلیل تحولات این کشور صرفاً بر اساس رقابت‌های انتخاباتی است. سیاست خارجی واشنگتن بیش از آنکه تابع مواضع مقطعی افراد و جریان‌های سیاسی باشد، از مجموعه‌ای از منافع و محاسبات راهبردی تأثیر می‌پذیرد که در بسیاری از موارد، با تغییر دولت‌ها همچنان پابرجا می‌مانند.
از سوی دیگر، یکی از مؤلفه‌های مهم توان جمهوری اسلامی ایران در عبور از فشارها و تهدیدهای خارجی، برخورداری از ظرفیت‌های دفاعی، مدیریتی و سیاسی و همچنین تجربه انباشته‌شده در مواجهه با بحران‌های مختلف بوده است. نقش مدیریت راهبردی کشور، تدبیر مسئولان و فرماندهان و همراهی مردم در مقاطع حساس، از جمله عواملی است که در حفظ ثبات و تقویت توان بازدارندگی کشور اهمیت داشته است.
تحولات سال‌های اخیر نیز نشان داده است که قدرت ملی صرفاً با شاخص‌های نظامی و اقتصادی قابل اندازه‌گیری نیست. اراده عمومی، انسجام اجتماعی، اعتماد متقابل میان مردم و مسئولان، بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و فناورانه و توانایی مدیریت هوشمندانه بحران‌ها، از عناصر تعیین‌کننده اقتدار و امنیت پایدار هر کشور به شمار می‌روند. بدون تردید، تقویت این مؤلفه‌ها می‌تواند قدرت چانه‌زنی جمهوری اسلامی ایران را در عرصه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی افزایش دهد.
در عین حال، نباید از واقعیت استمرار فشارها و تهدیدهای آمریکا و رژیم صهیونیستی غافل شد. تجربه نشان داده است که این دو بازیگر برای پیشبرد اهداف خود، از ابزارهای متنوعی در حوزه‌های نظامی، اقتصادی، سیاسی، دیپلماتیک و رسانه‌ای استفاده می‌کنند. ازاین‌رو، هرگونه تحلیل از شرایط موجود باید با در نظر گرفتن ابعاد مختلف تقابل و شناخت دقیق اهداف طرف مقابل همراه باشد.
بر همین اساس، اعتماد به اظهارات مقطعی و مواضع ظاهراً مثبت برخی سیاستمداران آمریکایی، بدون توجه به سابقه عملکرد و منافع راهبردی واشنگتن، می‌تواند زمینه‌ساز خطای محاسباتی شود. ملاک ارزیابی سیاست‌های آمریکا، نه صرفاً سخنان انتخاباتی و مواضع تبلیغاتی، بلکه اقدامات عملی، تصمیمات رسمی و رفتار بلندمدت این کشور در قبال ایران است.
در داخل کشور نیز عبور موفق از شرایط پیچیده کنونی، مستلزم تقویت همبستگی ملی و اتخاذ رویکردی واقع‌بینانه و آینده‌نگرانه است. مسئولان باید با شناخت دقیق فرصت‌ها و تهدیدهای پیش‌رو، برنامه‌ریزی منسجم، استفاده حداکثری از ظرفیت‌های داخلی، کاهش آسیب‌پذیری‌های اقتصادی و توجه جدی به مطالبات مردم، زمینه افزایش تاب‌آوری و قدرت ملی را فراهم کنند.
همچنین حفظ وحدت و انسجام اجتماعی نباید صرفاً به‌عنوان یک شعار سیاسی مورد توجه قرار گیرد، بلکه باید در عرصه عمل و از طریق تقویت اعتماد عمومی، پاسخ‌گویی مسئولانه، عدالت در تصمیم‌گیری‌ها و مشارکت دادن مردم در فرآیندهای مختلف تحقق یابد. سرمایه اجتماعی و همراهی عمومی، پشتوانه‌ای اساسی برای مقابله با فشارهای خارجی و پیشبرد اهداف ملی است.
در نهایت، اظهارات اخیر رئیس‌جمهور آمریکا را می‌توان نشانه‌ای از اهمیت یافتن نقش ایران در محاسبات سیاسی و راهبردی این کشور دانست؛ اما این موضوع به‌تنهایی نباید موجب خوش‌بینی غیرواقع‌بینانه یا غفلت از پیچیدگی‌های سیاست بین‌الملل شود. جمهوری اسلامی ایران برای تثبیت و ارتقای جایگاه خود، بیش از هر چیز به تقویت توان داخلی، انسجام ملی، مدیریت کارآمد و شناخت هوشمندانه تحولات جهانی نیاز دارد.
در چنین شرایطی، مدیریت آینده کشور بیش از هر زمان دیگری نیازمند بصیرت سیاسی، هوشیاری اجتماعی و شناخت دقیق تحولات بین‌المللی است. مسئولان باید با برنامه‌ریزی هوشمندانه، تقویت انسجام ملی، توجه به ظرفیت‌های داخلی و حفظ وحدت میان اقشار مختلف جامعه، زمینه عبور مقتدرانه از چالش‌ها را فراهم کنند.
انتهای خبر/
دیدگاهتان را بنویسید