جایی که عطر برنج با امید می‌پیچد؛شالیزارهای قصرقند، گنج سبز کشاورزی جنوب سیستان و بلوچستان
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صبح هامون به نقل از «عصرهامون»، کشاورزی در مناطق گرمسیری سیستان و بلوچستان، افزون بر نقش مهمی که در تأمین امنیت غذایی دارد، یکی از پایه‌های اصلی اقتصاد محلی و معیشت خانوارهای روستایی به شمار می‌رود. در این میان، شهرستان قصرقند با برخورداری از شرایط اقلیمی ویژه، تجربه دیرینه کشاورزان و بهره‌گیری از دانش بومی، جایگاه برجسته‌ای در تولید برنج استان دارد؛ محصولی راهبردی که ظرفیت‌های طبیعی منطقه را با تلاش و مهارت نسل‌های مختلف کشاورزان پیوند داده است.
تولید برنج در قصرقند نمونه‌ای از تداوم فعالیت‌های کشاورزی در شرایط اقلیمی خاص جنوب کشور است؛ جایی که شناخت دقیق زمان کشت و برداشت، انتخاب ارقام متناسب با شرایط محیطی و مدیریت منابع در دسترس، زمینه استمرار تولید را فراهم کرده است. امکان کشت و برداشت در ۲ دوره زراعی، در کنار تنوع ارقام برنج، ظرفیت قابل‌توجهی برای افزایش بهره‌وری اراضی و تقویت فعالیت‌های اقتصادی وابسته به کشاورزی ایجاد کرده است.
اهمیت برنج قصرقند تنها به میزان تولید آن محدود نمی‌شود، بلکه شیوه تأمین آب، کیفیت محصول، توسعه مکانیزاسیون و برخورداری از امکانات محلی فرآوری نیز در شکل‌گیری این ظرفیت نقش دارند. استفاده از آب‌های سطحی و روان‌آب‌ها، گسترش برداشت مکانیزه و بهره‌گیری از شالیکوبی‌های محلی، از جمله مؤلفه‌هایی هستند که می‌توانند به کاهش ضایعات، بهبود بازده اقتصادی و افزایش ارزش افزوده محصول کمک کنند؛ موضوعاتی که در شرایط ضرورت مدیریت پایدار منابع طبیعی و حمایت از تولید داخلی، اهمیت دوچندانی دارند.
در چنین شرایطی، شهرستان قصرقند با تولید بیش از ۶۰ درصد برنج استان سیستان و بلوچستان، نقشی فراتر از یک قطب محلی کشاورزی ایفا می‌کند و به یکی از محورهای مهم تأمین این محصول در استان تبدیل شده است. بررسی ظرفیت‌های تولید، ویژگی‌های کیفی برنج، شیوه‌های کشت و برداشت و جایگاه آن در بازار مصرف، تصویری روشن از توانمندی‌های کشاورزی این منطقه ارائه می‌دهد؛ توانمندی‌هایی که توجه به آن‌ها می‌تواند زمینه تقویت معیشت کشاورزان، توسعه اقتصاد روستایی و تثبیت جایگاه برنج بومی قصرقند در بازارهای داخلی را فراهم کند.
مکانیزه‌شدن ۸۰ درصد برداشت برنج در قصرقند
یحیی عارفی‌نسب، معاون فنی جهاد کشاورزی شهرستان قصرقند در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی صبح هامون به نقل از «عصرهامون» با اشاره به روند توسعه تجهیزات کشاورزی در این شهرستان بیان کرد: در حال حاضر حدود ۸۰ درصد عملیات برداشت برنج در مزارع قصرقند به‌صورت مکانیزه انجام می‌شود؛ موضوعی که در افزایش سرعت برداشت، کاهش هزینه‌های تولید و جلوگیری از هدررفت محصول نقش مؤثری دارد.
وی افزود: گسترش استفاده از ماشین‌آلات کشاورزی، علاوه بر تسهیل فرایند برداشت، موجب صرفه‌جویی در زمان و بهبود مدیریت فعالیت‌های زراعی شده و زمینه افزایش بهره‌وری در مزارع برنج این شهرستان را فراهم کرده است.
معاون فنی جهاد کشاورزی قصرقند در ادامه با اشاره به امکانات موجود برای فرآوری برنج گفت: این شهرستان دارای سه واحد شالیکوبی نیمه‌صنعتی و چندین واحد شالیکوبی خانگی است که در زمینه تبدیل شلتوک به برنج سفید فعالیت می‌کنند.
عارفی‌نسب خاطرنشان کرد: استفاده از ظرفیت واحدهای فرآوری محلی، با کاهش ضایعات در فرایند تبدیل شلتوک به برنج، به افزایش بهره‌وری و بهبود بازده اقتصادی تولید کمک می‌کند و می‌تواند سهم کشاورزان از درآمد حاصل از محصول را افزایش دهد.
وی همچنین با اشاره به استفاده از محصولات جانبی فرآوری برنج بیان کرد: شلتوک باقی‌مانده پس از جداسازی دانه‌های برنج، دور ریخته نمی‌شود و برای تأمین بخشی از خوراک دام‌های منطقه مورداستفاده قرار می‌گیرد.
کاهش ضایعات و افزایش ارزش افزوده برنج قصرقند
معاون فنی جهاد کشاورزی قصرقند تأکید کرد: بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود در بخش برداشت، فرآوری و استفاده از محصولات جانبی، ضمن کاهش ضایعات، به شکل‌گیری چرخه‌ای اقتصادی در بخش کشاورزی شهرستان کمک می‌کند و زمینه استفاده بهینه از منابع و افزایش ارزش افزوده محصول برنج را فراهم می‌سازد.
بیش از ۶۰ درصد برنج تولیدی استان در مزارع شهرستان قصرقند
معاون فنی جهاد کشاورزی شهرستان قصرقند با اشاره به ظرفیت‌های کشاورزی این شهرستان اظهار کرد: برنج تولیدی قصرقند علاوه بر برخورداری از کیفیت مطلوب، از نظر قیمت نیز توان رقابت با محصولات وارداتی را دارد و می‌تواند گزینه‌ای مناسب برای مصرف‌کنندگان باشد.
عارفی‌نسب در خصوص قیمت‌گذاری این محصول و قدرت خرید خانوارها تصریح کرد: برخلاف تصور عمومی مبنی بر گران‌تر بودن محصولات ارگانیک، قیمت تمام‌شده برنج قصرقند تفاوت چندانی با برنج‌های وارداتی ندارد. این موضوع در کنار کیفیت مطلوب محصول، زمینه رقابت‌پذیری آن را در بازار فراهم کرده است.
وی با بیان اینکه برنج قصرقند در بازار داخلی با استقبال مناسبی مواجه شده است، افزود: در حال حاضر، به دلیل اولویت تأمین نیاز مصرف‌کنندگان داخلی، صادرات خارجی این محصول در دستور کار قرار ندارد؛ بااین‌حال، برنج تولیدی شهرستان به‌ویژه در استان‌های مرکزی کشور و استان‌های هم‌جوار سیستان و بلوچستان، مشتریان و طرف‌داران بسیاری دارد.
معاون فنی جهاد کشاورزی قصرقند در پایان با تأکید بر جایگاه مهم این شهرستان در تولید برنج استان خاطرنشان کرد: بیش از ۶۰ درصد از مجموع برنج تولیدی سیستان و بلوچستان در مزارع شهرستان قصرقند تولید می‌شود؛ ظرفیتی ارزشمند که نقش مهمی در تأمین محصول موردنیاز بازار و تقویت جایگاه کشاورزی منطقه دارد.
کشت برنج در ۷۰۰ هکتار از اراضی قصرقند
سعید امیری، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان قصرقند در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی صبح هامون به نقل از «عصرهامون» با اشاره به ظرفیت‌های کشاورزی این منطقه بیان کرد: برخورداری از شرایط اقلیمی مناسب و تجربه دیرینه کشاورزان در کنار بهره‌گیری از روش‌های بومی، قصرقند را به یکی از کانون‌های اصلی تولید برنج در سیستان و بلوچستان تبدیل کرده است.
وی افزود: کشت برنج در مناطق گرمسیری بلوچستان بر پایه دانش بومی، تجربه نسل‌های گذشته و شناخت دقیق شرایط محیطی شکل‌گرفته است. کشاورزان منطقه با به‌کارگیری شیوه‌های متناسب با اقلیم گرم و مدیریت منابع در دسترس، توانسته‌اند زمینه تداوم تولید این محصول را فراهم کنند.
مدیر جهاد کشاورزی قصرقند با اشاره به سطح زیر کشت این محصول در شهرستان گفت: در حال حاضر حدود ۷۰۰ هکتار از اراضی مستعد قصرقند به کشت برنج اختصاص دارد که باتوجه‌به امکان دو نوبت کشت و برداشت در طول سال زراعی، مجموع سطح برداشت سالانه به معادل ۱۴۰۰ هکتار می‌رسد.
امیری ادامه داد: تداوم کشت و برداشت در دو دوره زراعی، علاوه بر افزایش بهره‌وری از زمین‌های کشاورزی، نقش مهمی در رونق فعالیت‌های اقتصادی و تأمین معیشت کشاورزان منطقه دارد.
کشت ارقام متنوع برنج با زمان‌بندی متفاوت
وی همچنین با اشاره به تنوع ارقام برنج کشت‌شده در قصرقند اظهار کرد: کشاورزان این شهرستان ارقام مختلفی از جمله شفق، شیرودی، صدری و بوتو را کشت می‌کنند که هرکدام از نظر زمان کاشت و برداشت، شرایط متفاوتی دارند.
مدیر جهاد کشاورزی قصرقند در تشریح زمان‌بندی کشت این ارقام بیان کرد: برای نمونه، کشت رقم شفق از اسفندماه آغاز می‌شود و این محصول حدود سه ماه بعد به مرحله برداشت می‌رسد؛ در مقابل، رقم صدری در شهریورماه کشت شده و برداشت آن در آذرماه انجام می‌شود.
وی خاطرنشان کرد: تفاوت در زمان کشت و برداشت ارقام مختلف برنج، امکان برنامه‌ریزی بهتر فعالیت‌های کشاورزی در طول سال را فراهم می‌کند و با توزیع مناسب مراحل تولید، به استمرار فعالیت شالیزارها و افزایش بهره‌وری در بخش کشاورزی شهرستان کمک می‌کند.
امیری، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان قصرقند، با اشاره به اهمیت مدیریت منابع آبی در بخش کشاورزی اظهار کرد: یکی از ویژگی‌های کشت برنج در این شهرستان، استفاده از آب‌های سطحی و روان‌آب‌ها و بی‌نیازی از منابع آب زیرزمینی برای تولید این محصول است.
وی افزود: کشاورزان قصرقندی با بهره‌گیری از منابع آب سطحی و روش‌های متناسب با شرایط اقلیمی منطقه، کشت برنج را انجام می‌دهند؛ موضوعی که می‌تواند در مدیریت پایدار منابع آبی و حفظ ظرفیت‌های کشاورزی منطقه نقش مؤثری داشته باشد.
مدیر جهاد کشاورزی قصرقند با اشاره به میزان تولید این محصول تصریح کرد: به طور میانگین از هر هکتار حدود سه تن برنج برداشت می‌شود و مجموع تولید سالانه شهرستان به چهارهزار و ۲۰۰ تن می‌رسد؛ ظرفیتی که جایگاه قصرقند را در تولید برنج استان سیستان و بلوچستان برجسته کرده است.
کیفیت برنج قصرقند؛ از عطروطعم تا مصرف محدود کود شیمیایی
امیری در ادامه با اشاره به کیفیت برنج تولیدی منطقه گفت: برنج قصرقند به دلیل شرایط کشت و شیوه‌های مورداستفاده در فرایند تولید، از ویژگی‌های کیفی مطلوبی برخوردار است. به گفته وی، مصرف کودهای شیمیایی در مزارع منطقه محدود بوده و این نهاده‌ها در یک مرحله از کشت و به میزان کنترل‌شده استفاده می‌شوند.
وی خاطرنشان کرد: عطر، طعم و کیفیت محصول تولیدی قصرقند، در کنار قیمت مناسب و بهره‌گیری از تجربه کشاورزان بومی، از جمله ظرفیت‌هایی است که می‌تواند به افزایش استقبال مصرف‌کنندگان و تقویت جایگاه این محصول در بازارهای داخلی کمک کند.
شهرستان قصرقند باتکیه‌بر ظرفیت‌های اقلیمی، دانش بومی کشاورزان و تجربه نسل‌های گذشته، به یکی از مهم‌ترین قطب‌های تولید برنج در استان سیستان و بلوچستان تبدیل شده است. سطح زیر کشت قابل‌توجه، امکان دو نوبت کشت و برداشت در سال، کیفیت مطلوب محصول و سهم بیش از ۶۰ درصدی از تولید برنج استان، نشان‌دهنده جایگاه راهبردی این شهرستان در تولید محصولات کشاورزی و تأمین نیاز بازار مصرف است. همچنین، استفاده از منابع آب سطحی، توسعه مکانیزاسیون و فعالیت واحدهای فرآوری محلی، ظرفیت‌های ارزشمندی برای افزایش بهره‌وری و کاهش ضایعات در زنجیره تولید برنج فراهم کرده‌اند.
بااین‌حال، حفظ و تقویت این جایگاه مستلزم توجه مستمر به مدیریت منابع آبی، نوسازی تجهیزات کشاورزی، ارتقای روش‌های فرآوری و حمایت از کشاورزان در زمینه تولید و بازاریابی است. ایجاد فرصت‌های بیشتر برای معرفی برنج قصرقند، تقویت شبکه توزیع و افزایش ارزش افزوده محصول می‌تواند ضمن بهبود درآمد کشاورزان، به توسعه اقتصادی مناطق روستایی نیز کمک کند. براین‌اساس، برنج قصرقند نه‌تنها محصولی مهم برای اقتصاد کشاورزی منطقه، بلکه ظرفیتی قابل‌توجه برای تقویت تولید داخلی، حمایت از معیشت کشاورزان و توسعه پایدار در جنوب سیستان و بلوچستان به شمار می‌رود.
انتهای خبر/
دیدگاهتان را بنویسید