دبیر ستاد امربهمعروف و نهیازمنکر سیستان و بلوچستان مطرح کرد:جوانان؛ فرماندهان خط مقدم نبرد فرهنگی
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خبری صبح هامون به نقل از «عصرهامون»، امربهمعروف و نهیازمنکر از جمله فریضههایی است که همواره در متن زندگی اجتماعی مسلمانان قرار داشته و نقشی اساسی در حفظ هویت دینی، تقویت مسئولیتپذیری اجتماعی و صیانت از ارزشهای اخلاقی ایفا کرده است.
بااینحال، تحولات گسترده فرهنگی، ظهور شبکههای اجتماعی، تغییر سبک زندگی و پیچیدهتر شدن مناسبات اجتماعی موجب شده است اجرای این فریضه در جامعه امروز با چالشها و اقتضائات جدیدی روبهرو شود؛ شرایطی که بازنگری در شیوههای ترویج و تحقق آن را بیش از گذشته ضروری کرده است.
به مناسبت هفته امربهمعروف و نهیازمنکر، محسن اکبری، دبیر ستاد امربهمعروف و نهیازمنکر سیستان و بلوچستان، در گفتگویی تفصیلی با خبرنگار ما به بررسی جایگاه این فریضه در جامعه امروز، چالشها، فرصتها و راهکارهای اثرگذاری بیشتر آن پرداخت.
امربهمعروف و نهیازمنکر در جامعه امروز چه تفاوتی با گذشته پیدا کرده است؟
جامعه ۲ دهه پیش سنتی و نیمهسنتی بود و به دلیل پایبندی و تقید به دین و ایمان، تأثیرگذاری، تأثیرپذیری و اطاعت از امرونهی بهمراتب بیشتر بود. اما اکنون با گسترش فضای مجازی و رسانهها، دشمن حوزه دین، فرهنگ و سبک زندگی را هدف قرار داده است و پذیرش سخن دلسوزانه بهآسانی گذشته نیست. امروز باید با تأمل، بر اساس اصول امربهمعروف و نهیازمنکر و بامحبت و مهربانی بیشتر و کاملاً مخفیانه تذکر داد.
رسانههای معاند و شبکههای ماهوارهای که تعداد آنها بیش از یک هزار مورد است و در اختیار امپریالیسم و قدرتهای استکباری قرار دارند، با جذابیتهای فراوان خودخواه ناخواه بر مخاطبان اثر میگذارند. در چنین شرایطی که کنترل دشوار است، اثر موعظه و نصیحت کاهش یافته و اگر نگوییم جوان و نوجوان از دین گریزان شدهاند، دستکم پذیرش توصیههای دینی سختتر از گذشته شده است.
مهمترین نیازهای امربهمعروف و نهیازمنکر جامعه امروز از نگاه شما چیست؟
رفتار مناسب، خوشاخلاقی و تکریم قشر جوان از مهمترین نیازهاست. باید مسئولیتها را بر دوش جوانان گذاشت و به آنها میدان داد. نکته دیگر اینکه مهمترین معروف در شرایط فعلی، حفظ جمهوری اسلامی ایران و وحدت و انسجام ملی است.
همچنین منکر کبیر در شرایط جنگی میهن اسلامی، تفرقهافکنی و تحریک گسلهای قومی و مذهبی است که در استان سیستان و بلوچستان بهطریقاولی اهمیت بیشتری دارد و باید نسبت به آن حساس بود.
چرا برخی افراد امربهمعروف را صرفاً به مسائل ظاهری محدود میکنند؟
این مسئله ناشی از نگاه سطحی به نقش و اهمیت این دو فریضه است و بدون تردید ریشه در جهل و ناآگاهی دارد. اگر فرد شناخت و بصیرت خود را در این زمینه افزایش دهد و مطالعه کند، دچار چنین تفکر سلبی نخواهد شد.
امربهمعروف و نهیازمنکر موضوعی سلیقهای نیست، بلکه فرمان و حکم الهی در قرآن کریم است. نه یک یا ۲ آیه، بلکه دهها آیه و اشاره مستقیم و غیرمستقیم الهی و همچنین احادیث متواتر از اهلبیت (ع) و توصیههای بزرگان و فقهای اسلام بر آن تأکید دارد؛ بنابراین ایراد در کوتهفکری و بیاطلاعی افراد است.
چه عواملی باعث کاهش مشارکت مردم در اجرای این فریضه شده است؟
شیوههای نادرست رفتاری در گذشته که بر سختگیریهای فیزیکی متکی بود و اخلاقمحور و اصلاحگرانه نبود، از عوامل اصلی این مسئله است. در برخی موارد تنبیههای سنگین، جرمانگاری و جریمهها موجب دلسردی و بدبینی نسبت به امربهمعروف و نهیازمنکر شده است.
واقعاً برخی شیوهها در گذشته اشتباه بود و آثار آن را امروز در جامعه مشاهده میکنیم. همین مسئله باعث شده افراد و حتی برخی مجموعههای مذهبی نیز تمایل کمتری برای ورود به این عرصه داشته باشند.
چگونه میتوان امربهمعروف را از یک وظیفه فردی به یک مطالبه اجتماعی تبدیل کرد؟
یکی از نقشهای مهم آمر به معروف و نهیازمنکر، مطالبهگری و پیگیری خواستههای معقول همراه با ارائه راهکار است. یک فرد میتواند در چارچوب اخلاقی و قانونی، مسئلهای را از یک دستگاه، مدیر یا مسئول مطالبه کند و برای حل آن نیز راهکار ارائه دهد.
در بسیاری از موارد، یک دغدغه فردی با پیگیری درست به مطالبهای عمومی تبدیل شده و در نهایت به نتیجه رسیده است.
مطالبهگری از مدیران و مسئولان چه جایگاهی در امربهمعروف و نهیازمنکر دارد؟
همانطور که اشاره شد، مطالبهگری باید در چارچوب عقل، اخلاق و به دور از بیاحترامی و توهین باشد و حرمت مسئولان و کارگزاران حفظ شود.
این موضوع نهتنها عیب نیست، بلکه یکی از ارکان پاسخگویی مسئولان به مردم و از ارزشهای نظام اسلامی و انقلاب به شمار میرود. مطالبهگری موجب پویایی و نوعی آرامش روانی و اجتماعی در جامعه میشود. همه، بهویژه کارگزاران انقلاب، باید خود را موظف به پاسخگویی در برابر مردم بدانند. این مسئله موردتأکید دین، امام راحل و رهبر معظم انقلاب است.
آیا مبارزه با فساد اداری و اقتصادی را میتوان مهمترین مصداق نهیازمنکر در شرایط فعلی دانست؟
بیتردید یکی از مهمترین مصادیق منکر، فساد اداری و اقتصادی است که در ۲ دهه گذشته در نظام اداری کشور نمود فراوانی داشته و مطالبهگری گسترده مردم و ورود دستگاه قضایی را به دنبال داشته است.
بر اساس برخی آمارها درباره اختلاسها و جرائم مالی در بانکها، مؤسسات و شرکتهای خصولتی، میتوان ادعا کرد که این مسئله به پاشنه آشیل اقتصاد کشور تبدیل شده است. بسیاری از مردم و کارشناسان اقتصادی، فساد را بیماری مزمن اقتصاد ایران میدانند؛ همان چیزی که رهبر معظم انقلاب و شهید آیتالله رئیسی از آن بهعنوان اژدهای هفتسر یاد کردهاند.
چرا برخی تذکرها نتیجه معکوس میدهد و موجب فاصلهگرفتن افراد میشود؟
اگر تذکر از روی هیجان یا دلسوزی ناآگاهانه باشد، بدون شک نتیجه معکوس خواهد داشت و موجب رنجش افراد میشود. این مسئله حتی میتواند فاصله افراد از اجتماعات دینی، مساجد و محیطهای مذهبی را افزایش دهد.
در توصیه و بازداشتن افراد از بدیها باید بسیار مراقبت کرد و از نهیازمنکر بیجا و نابهنگام پرهیز نمود. حتی اگر سخن فردی اثرگذار نبود، دیگران نیز باید با رعایت اصول این مسیر را ادامه دهند؛ بهویژه نزدیکان و دوستانی که فرد از آنها حرفشنوی بیشتری دارد.
نقش خانواده در نهادینهکردن فرهنگ امربهمعروف و نهیازمنکر چیست؟
خانواده نخستین سنگر و مهمترین نهاد تربیتی و اثرگذار است؛ البته بهشرط آنکه پدر و مادر خود عامل به دستورات دینی باشند و در انجام معروفها پیشگام شوند و از شعارزدگی پرهیز کنند.
اگر در خانواده عمل به دین وجود نداشته باشد، نهتنها منکرات جایگزین میشوند، بلکه اعتماد فرزندان به والدین، دین و آثار مثبت آن نیز کاهش مییابد؛ بنابراین پایبندی عملی به دستورات الهی در محیط خانواده، بهترین شیوه تربیت فرزندان و هدایت آنان در مسیر صحیح است.
فضای مجازی چه فرصتها و تهدیدهایی برای این فریضه ایجاد کرده است؟
همانگونه که در پاسخ سؤال نخست اشاره شد، فضای مجازی در کشور ما تا حد زیادی رها شده و قاعدهگذاری مؤثری برای آن صورت نگرفته است. این فضا در برخی مقاطع حتی مورداستفاده جریانهای مختلف سیاسی قرار گرفته و به همین دلیل تأثیرات منفی قابلتوجهی بر این فریضه گذاشته است.
بخش قابلتوجهی از منکرات، فسادهای اخلاقی، بیحجابی و برهنگی از طریق همین فضا گسترشیافته و نبرد ذهنی گستردهای با جوانان شکلگرفته است. در نتیجه برخی جوانان تحتتأثیر این فضا، افراد متدین و باحیا را با الفاظ نامناسب خطاب کرده و توصیههای آنان را نمیپذیرند.
جوانان چگونه میتوانند در ترویج معروفها نقشآفرینی کنند؟
جوانان از اثرگذارترین اقشار جامعه هستند؛ البته بهشرط آنکه از علم و دانش لازم برخوردار باشند. بدون تردید یک جوان متدین میتواند بر همسالان خود تأثیر بیشتری داشته باشد.
دوستان پس از خانواده بیشترین زمان را با یکدیگر سپری میکنند و بر اخلاق و رفتار هم اثر میگذارند. ازاینرو حضور و نقشآفرینی جوانان متدین در ترویج معروفها بیبدیل است و نباید از آن غافل شد.
برای افزایش اثرگذاری امربهمعروف در شرایط فعلی جامعه چه راهکارهایی پیشنهاد میکنید؟
امروز سختگیری بیمورد و نابجا پاسخگو نیست و باید از ابزارهای نرم، زبان نیکو و اخلاق حسنه استفاده کرد. همانگونه که پیامبر اسلام (ص) بر خوشاخلاقی تأکید داشتند، امروز نیز آگاهیبخشی باید با شیوههای مورد پسند جوانان انجام شود.
برگزاری کرسیهای آزاداندیشی، مناظرهها، برنامههای فرهنگی ماندگار و اقناعسازی خانوادهها از جمله راهکارهای مؤثر است. همچنین گسترش شبکههای رسانهای و گفتوگو بر پایه علم و عقل ضرورت دارد. جوانان سرمایه آینده کشور هستند و رهاکردن این حوزه یا افراط و تفریط در آن نتیجهای جز فاصلهگرفتن نسل جوان نخواهد داشت. شورایعالی انقلاب فرهنگی باید متناسب با شرایط روز، راهکارها و اعتبارات لازم را برای این حوزه در نظر بگیرد.
چه اقداماتی برای حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر انجام شده است؟
استان سیستان و بلوچستان همچنان بخش مهمی از بافت سنتی و پایبندیهای دینی خود را حفظ کرده و اعتقادات مردم آن مستحکم است. باوجود گسترش برخی منکرات در سالهای اخیر، پروندههای قابلتوجهی در زمینه احقاق حق آمران به معروف و ناهیان از منکر در محاکم قضایی استان تشکیل نشده است.
در موارد محدود نیز معمولاً با مردمداری، استفاده از ظرفیت ریشسفیدان و حلوفصل اختلافات در چارچوب عرفی و اجتماعی، موضوعات بدون ورود به دادگاه و مراجع انتظامی مدیریت و حل شدهاند.
انتهای خبر/
دیدگاهتان را بنویسید