بانوان سیستانی با سیاهدوزی کارآفرین شدهاند؛سیاهدوزی، پیوند هنر سیستان با اشتغال پایدار بانوان
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «صبح هامون»، صنایعدستی در شمال سیستان و بلوچستان این روزها تنها یک فعالیت هنری نیست، بلکه به ظرفیتی مؤثر در حوزه اقتصاد خانوادهها تبدیل شده است؛ ظرفیتی که در سایه خشکسالیهای متوالی و کاهش درآمدهای سنتی، بیش از گذشته موردتوجه قرار گرفته است.
در این میان، سیاهدوزی بهعنوان یکی از هنرهای ریشهدار سیستان، جایگاهی ویژه در میان بانوان منطقه یافته و به محور فعالیتهای حمایتی و توسعهای بدل شده است.
برنامههای حمایتی در حوزه صدور مجوز، پرداخت تسهیلات کمبهره، آموزشهای تخصصی و ایجاد بازارهای فروش، نشان میدهد نگاه به سیاهدوزی صرفاً فرهنگی نیست، بلکه رویکردی اقتصادی و اشتغالمحور نیز دنبال میشود. تلفیق این هنر با رشتههای مکمل و حرکت به سمت فروش دیجیتال و بازارهای پایدار، افق تازهای پیشروی فعالان این عرصه گشوده است.
در کنار این حمایتها، تجربه بانوان کارآفرین سیستانی نشان میدهد سیاهدوزی میتواند از یک مهارت خانگی به یک کسبوکار پایدار تبدیل شود؛ کسبوکاری که با اتکا به آموزش، پشتکار و بهرهمندی از تسهیلات، هم به حفظ هویت بومی کمک میکند و هم سهمی در رونق اقتصادی منطقه دارد.
سیاهدوزی، تکیهگاه اقتصادی بانوان
سیما نظامدوست کارآفرین در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «صبح هامون»، گفت: علاقه من به خیاطی از فضای خانه و کنار مادرم شکل گرفت و نخستین آموزشها را از او فراگرفتم. در دوران دانشگاه هم باوجود مشغلههای درسی، هیچگاه این علاقه را کنار نگذاشتم و همواره دنبال این بودم که خیاطی را بهصورت جدیتر و تخصصیتر دنبال کنم.
وی ادامه داد: از سال ۱۳۹۸ تصمیم گرفتم به شکل هدفمند وارد حوزه دوختهای اصیل سیستانی شوم و هنر سیاهدوزی را به طور حرفهای بیاموزم. هدف من تنها یادگیری یک مهارت نبود، بلکه میخواستم این هنر را بهعنوان یک ظرفیت اقتصادی و فرهنگی در منطقه معرفی کنم و آن را به مرحله تولید و اشتغال برسانم.
نظامدوست گفت: سال ۱۴۰۰ با برگزاری یک دوره آموزشی تخصصی در شهرستان فرصت مناسبی برای تکمیل مهارتها فراهم شد. با حمایت خانواده در این دوره شرکت کردم و آموزشها را جدی دنبال کردم. پس از پایان دوره، حدود دو سال بهصورت مستمر روی لباسهای شخصی و خانوادگی تمرین کردم تا مهارتهایم به مرحله تسلط برسد.
کارآفرین ادامه داد: سیاهدوزی با نخ ابریشم جلوهای خاص و هویتبخش به پوشش سنتی میدهد و در این مسیر لباسهای کامل سیستانی شامل بلوز، دامن و جلیقه دوختم که با استقبال خوبی روبهرو شد.
وی افزود: باتوجهبه اینکه مربی پیشدبستانی هستم؛ اما هیچوقت از علاقه اصلیام به خیاطی و سیاهدوزی فاصله نگرفتم و همزمان سفارش میپذیرفتم. از سال ۱۴۰۲ با حمایت اداره میراثفرهنگی شهرستان مدارک مربیگری را دریافت کردم و حضور در جشنوارهها و نمایشگاهها به من کمک کرد تولید و فروش محصولاتم را توسعه دهم.
این صنعتگر سیستانی درباره فعالیتهای آموزشی گفت: تابستان ۱۴۰۳ دوره آموزش جهادی سیاهدوزی برای بانوان شهرستان برگزار کردیم و تعدادی از هنرجویان پس از پایان دوره با ما همکاری کردند و اکنون در تولید محصولات نقش دارند.
وی تصریح کرد: با دریافت تسهیلات، توانستم تجهیزات خیاطی، نخ و پارچه تهیه کنم و تولیدات متنوعی برای غرفهای که اداره میراثفرهنگی در مجموعه تاریخی شهر سوخته در اختیارم گذاشت، آماده کنم. در دوازده روز ابتدایی فروردین ۱۴۰۴ در این غرفه حضور داشتم و خوشبختانه با استقبال گردشگران مواجه شدم و فروش خوبی داشتیم.
نظامدوست با اشاره به بازار فروش محصولات تصریح کرد: بیشترین فروش در ایام نوروز و همزمان با حضور مسافرانی است که برای بازدید از آثار تاریخی به منطقه سفر میکنند. در شهرهای زاهدان، زابل و مشهد نیز فعالیت داشتهایم و برای حضور در نمایشگاههای چابهار و اصفهان دعوت شدیم، اما شرایط حضور فراهم نشد.
کارآفرین گفت: کارگاه سیاهدوزی من در خانه است و در اداره آن مادرم و خواهرانم کنار من هستند. از انتخاب طرح و دوخت تا آموزش هنرجویان و فروش محصولات، همه مراحل را با هم پیش میبریم و این همراهی خانوادگی به من کمک میکند کارگاه را بهتر و منظمتر اداره کنم.
وی در پایان گفت: در سال ۱۴۰۳ تسهیلات وام برای اشتغالزایی به مبلغ ۱۵۰ میلیون تومان دریافت کردم که دیگر امکان دریافت مجدد وام وجود ندارد. برای توسعه کارگاه و استقلال آن از فضای خانگی، نیازمند حمایت دیگر دستگاههای اجرایی و نهادهای مرتبط هستم تا بتوانم کارگاهی بزرگتر و مستقل راهاندازی کنم و فرصتهای شغلی بیشتری برای بانوان منطقه ایجاد کنم.
حفظ هویت فرهنگی با دوختهای رنگین
رضا بارانی رئیس اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی هامون در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «صبح هامون»، بیان کرد: سیاهدوزی یکی از شاخصترین هنرهای سنتی سیستان است. سیاهدوزی نهتنها بخشی جداییناپذیر از هویت فرهنگی سیستان به شمار میرود، بلکه در برنامههای توسعه صنایعدستی نیز جایگاهی راهبردی دارد.
وی افزود: این هنر اصیل، علاوه بر صیانت از پیشینه فرهنگی منطقه، در حوزه تقویت بنیان اقتصادی خانوادهها، تنوعبخشی به محصولات صنایعدستی و اجرای آموزشهای هدفمند نقشآفرینی میکند.
بارانی با اشاره به اقدامات حمایتی انجامشده در این حوزه بیان کرد: صدور مجوز تولید، معرفی هنرمندان به بانکها برای دریافت تسهیلات، بهرهمندی از اعتبارات مشاغل خانگی و تسهیلات تبصرههای بودجه از جمله برنامههای حمایتی اداره میراثفرهنگی است.
وی ادامه داد: در قالب تعاونیهای ثبتشده صنایعدستی، بهازای هر عضو تا سقف ۱۵۰ میلیون تومان تسهیلات با نرخ سود ۴ درصد پرداخت میشود. همچنین وامهای قرضالحسنه و تسهیلات با کارمزد پایین از طریق بانک توسعه تعاون و سایر نهادهای حمایتی در اختیار فعالان این عرصه قرار میگیرد.
رئیس اداره میراثفرهنگی هامون با تأکید بر اهمیت آموزشهای تخصصی گفت: پس از برگزاری دورههای آموزشی، هنرجویان برای خرید تجهیزات موردنیاز نیز معرفی و حمایت میشوند تا بتوانند بهصورت مستقل وارد بازار کار شوند.
وی افزود: برگزاری آموزشهای ترکیبی و پیشرفته و همچنین تلفیق رشتههای مکمل مانند کیف دوزی با سیاهدوزی، زمینه تولید محصولات جدید و افزایش درآمد هنرمندان را فراهم کرده است.
بارانی یکی از اهداف اصلی این اداره را کاهش وابستگی فروش صنایعدستی به مناسبتهایی مانند نوروز عنوان کرد و گفت: ایجاد بازار پایدار از طریق توانمندسازی دیجیتال هنرمندان، راهاندازی شبکههای فروش مستمر و تضمینی، استفاده از ظرفیت نمایشگاههای تخصصی و پیگیری بهرهگیری نهادی از صنایعدستی در دستور کار قرار دارد.
سیاهدوزی سیستان؛ پلی بین فرهنگ بومی و اقتصاد خانواده
وی تصریح کرد: ثبت سیاهدوزی در فهرست آثار ملی، گامی مهم در تثبیت هویت و جایگاه قانونی این هنر بوده و برنامههای برندسازی، معرفی گسترده در سطح کشور و توسعه بازارهای دیجیتال با جدیت دنبال میشود.
رئیس اداره میراثفرهنگی هامون با اشاره به شرایط اقتصادی منطقه خاطرنشان کرد: باتوجهبه رکود فعالیتهایی مانند کشاورزی و دامداری در پی خشکسالیهای متوالی، سیاهدوزی به منبع درآمدی پایدار برای بسیاری از خانوادهها تبدیل شده است.
وی گفت: بر اساس گزارشها، حدود ۷۰ درصد بانوان سیستان با هنرهای سوزندوزی آشنایی دارند و بیشترین سهم اشتغال صنایعدستی استان در رشتههایی همچون سیاهدوزی، خامهدوزی و سوزندوزی متمرکز است.
بارانی در پایان تأکید کرد: با اجرای برنامههایی نظیر توسعه بازارچههای دائمی، تجاریسازی محصولات، گسترش فروش دیجیتال و پیگیری ثبتهای ملی و جهانی، چشمانداز روشنی برای آینده سیاهدوزی سیستان ترسیم شده است.
سیاهدوزی نهتنها میراث فرهنگی و هویتی سیستان را زنده نگه داشته، بلکه به یک ظرفیت اقتصادی واقعی برای بانوان منطقه تبدیل شده است.
با آموزشهای تخصصی، حمایتهای مالی و ایجاد بازارهای پایدار، این هنر سنتی مسیر خود را از مهارت خانگی به کسبوکار پایدار طی کرده و نقش مهمی در توانمندسازی زنان و رونق اقتصادی خانوادهها ایفا میکند. توسعه سیاهدوزی، تلفیق فرهنگ با اقتصاد و ایجاد فرصتهای شغلی جدید، چشمانداز روشنی را برای آینده صنایعدستی در سیستان رقم زده است.
انتهای خبر/
دیدگاهتان را بنویسید