پایان بیتوجهی به حقوق معلولان؛مناسب سازی،شرط صدور کار در سیستانوبلوچستان
به گزارش پایگاه خبری نحلیلی صبح هامون خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی«عصرهامون»، در دنیای امروز، مفاهیمی چون عدالت اجتماعی، برابری فرصتها، و کرامت انسانی دیگر صرفاً شعارهای اخلاقی نیستند، بلکه به شاخصهایی مهم برای ارزیابی میزان توسعهیافتگی و پیشرفت واقعی جوامع تبدیل شدهاند.
در این میان، مناسبسازی فضاهای شهری و اماکن عمومی برای افراد دارای معلولیت یکی از بنیادیترین الزامات برای تحقق این اهداف محسوب میشود؛ ضرورتی که نهتنها ریشه در تعهدات قانونی و بینالمللی کشورها دارد، بلکه نشانهای از رشد فرهنگی و احترام به حقوق انسانی شهروندان است.
در ایران، طبق آمارهای رسمی، میلیونها نفر از هموطنان ما با نوعی از محدودیتهای جسمی، حرکتی، ذهنی، حسی یا ترکیبی از آنها زندگی میکنند. این جمعیت قابل توجه، همانند دیگر افراد جامعه، حق برخورداری از امکان تردد آزادانه، دسترسی برابر به خدمات و مشارکت فعال در زندگی اجتماعی را دارند.
با این حال، یکی از مهمترین چالشهای پیشروی آنان، نبود زیرساختهای فیزیکی مناسب در اماکن عمومی، مراکز درمانی، آموزشی، حملونقل شهری و حتی پیادهروهای شهری است؛ چالشی که در عمل، آنها را از حقوق ابتداییشان محروم میکند و مانعی جدی برای حضور مؤثر آنان در جامعه به شمار میآید.
مناسبسازی در سادهترین تعریف، به معنای طراحی، ساخت یا اصلاح محیطهای فیزیکی بهگونهای است که استفاده از آن برای همه اقشار جامعه – صرفنظر از تواناییهای جسمی یا ذهنی – امکانپذیر باشد.
این اصل، در قوانین ملی از جمله قانون جامع حمایت از حقوق معلولان مورد تأکید قرار گرفته است. در این راستا، فراهمسازی رمپهای استاندارد، آسانسورهای قابل دسترسی، علائم صوتی و نوشتاری برای نابینایان و ناشنوایان، سرویسهای بهداشتی ویژه، و اصلاح معابر شهری تنها بخشی از الزامات مناسبسازی هستند که رعایت آنها میتواند کیفیت زندگی افراد دارای معلولیت را به طرز چشمگیری ارتقا بخشد.
با وجود اهمیت فراوان این مسئله، عملکرد دستگاههای اجرایی و شهرداریها در بسیاری از نقاط کشور، از جمله سیستان و بلوچستان، با کاستیهایی همراه بوده است. عدم رعایت الزامات مناسبسازی در پروژههای عمرانی و صدور پایانکار ساختمانی بدون توجه به استانداردهای دسترسی، سبب شده تا محیطهای شهری عملاً برای افراد دارای معلولیت غیرقابل استفاده شود.
همین موضوع، انگیزهای شد تا در خصوص مناسبسازی معابر سیستان و بلوچستان، تصمیمی مهم اتخاذ گردد که از این پس، صدور پایانکار ساختمانی در استان تنها با تأیید بهزیستی و رعایت ضوابط مناسبسازی ممکن خواهد بود.
وقتی شهر، سهم همه نیست
زهرا میرانی یکی از معلولان جسمی زاهدانی در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی«عصرهامون»، بیان کرد: وقتی پیادهروها پُر از جدول بلند، سنگهای نامنظم یا خودروهای پارکشدهاند، تنها کاری که میکنم این است که از دور نگاه میکنم و برمیگردم. گاهی احساس میکنم باید برای کوچکترین کار روزمره از بقیه عذرخواهی کنم، چون هیچ جای شهر برای ما طراحی نشده است.
وی افزود: حتی بعضی ساختمانهای اداری که ما خودمان در آنها کار میکنیم، رمپ ندارند؛ با همکارانم هماهنگ میکنم که مدارک را پایین بیاورند. آیا این شأن یک انسان است؟ مناسبسازی فقط برای ما نیست؛ یک جامعه سالم، جامعهای است که برای همه قابل زندگی باشد.
امیرشهرکی، دانشجوی رشته حقوق در دانشگاه زاهدان و از نابینایان موفق استان است. وی با اشاره به مشکلات حملونقل عمومی و نبود علائم هشداردهنده در معابر، گفت: ما برای عبور از یک چهارراه شلوغ، فقط به گوش و حس ششم خود تکیه میکنیم. چون نه خط راهنمای لمسی روی زمین هست، نه چراغهای راهنمای صوتی. یکبار تصادف کردم چون خیال کردم سبز شده، اما نشده بود.
وی عنوان کرد: این حق ماست که مانند بقیه دانشجوها، کارمندها یا شهروندان در شهر حرکت کنیم؛ ابزارهای هشداردهنده، تابلوهای بریل، راهنماهای گویا، همه اینها در دنیا به عنوان حقوق پایه دیده میشود. متأسفانه در ایران هنوز برای این نیازها باید خواهش کنیم.
استانداردسازی شهری برای همه
عباسعلی اویسی مدیرکل بهزیستی سیستان و بلوچستان در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی«عصرهامون»، بیان کرد: بیش از ۷۶ هزار نفر معلول شناساییشده در استان تحت پوشش خدمات سازمان بهزیستی قرار دارند؛ این جمعیت قابل توجه، نیازمند برخورداری از محیط شهری و خدمات عمومی مناسبسازیشده هستند تا امکان حضور فعال و برابر در جامعه برای آنان فراهم شود.
وی با اشاره به سه سطح خدمات سازمان بهزیستی در حوزه معلولیت، گفت: در سطح نخست، اقدامات پیشگیرانهای نظیر غربالگری بینایی برای ۲۶۵ هزار کودک ۳ تا ۶ سال، غربالگری شنوایی برای بیش از ۶۴ هزار نوزاد، و انجام ۶۶۲ مورد مشاوره و غربالگری ژنتیک بهمنظور پیشگیری از بروز معلولیت اجرا شده است.
این مسئول ادامه داد: در سطح دوم، خدمات مداخلهای شامل فعالیت ۳۵ مرکز روزانه و ۱۹ مرکز شبانهروزی برای گروههای مختلف از جمله کودکان دارای اوتیسم، نابینا، ناشنوا، ذهنی و سالمندان در استان فعال است. همچنین، ۶۴ مرکز توانبخشی و مراقبتی در استان به ارائه خدمات تخصصی به جامعه هدف مشغول هستند.
وی گفت: در سال ۱۴۰۳، بیش از ۱۸ هزار قلم تجهیزات توانبخشی به معلولان استان تحویل داده شده که شامل لوازم ویژه جسمیحرکتی، بینایی و شنوایی بوده است.
مناسبسازی فضاهای شهری و اماکن عمومی برای افراد دارای معلولیت، نه یک اقدام تجملاتی، بلکه ضرورتی اجتماعی، قانونی و انسانی است؛ این کاستیها نهتنها مصداقی از تبعیض ساختاری هستند، بلکه مانعی جدی در مسیر توسعه پایدار، عدالت فضایی و انسجام اجتماعی محسوب میشوند.
تصمیم اخیر ستاد هماهنگی و پیگیری مناسبسازی استان سیستان و بلوچستان، مبنی بر منوط کردن صدور پایانکار ساختمانی به تأیید بهزیستی، گامی مثبت و تأثیرگذار در مسیر اجرای اصول مناسبسازی است. با این حال، تحقق واقعی اهداف این سیاست مستلزم آن است که دستگاههای اجرایی، شهرداریها و بخش خصوصی با عزم جدی، نظارت مستمر و اجرای دقیق مقررات همراه شوند.
علاوه بر آن، باید فرهنگسازی عمومی برای درک اهمیت مناسبسازی در رسانهها، مدارس، دانشگاهها و درون نهادهای تصمیمگیر صورت گیرد؛ چراکه تنها با تغییر نگرش عمومی و باور به برابری حقوق، میتوان شهرها را به محیطی امن، قابل دسترس و شایسته برای همه اقشار جامعه تبدیل کرد.
در نهایت، باید پذیرفت که شهر خوب، شهری نیست که در آن تنها افراد سالم به راحتی زندگی کنند، بلکه شهری است که در آن همه انسانها، فارغ از هر محدودیتی، بتوانند آزادانه، با کرامت و برابر زندگی کنند.
عطاالله اکبری معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار سیستان و بلوچستان در نشست ستاد هماهنگی و پیگیری مناسبسازی استان گفت: از این پس، صدور پایانکار برای ساختمانها در استان تنها با تأیید ضوابط مناسبسازی توسط بهزیستی ممکن خواهد بود.وی افزود: این تصمیم با هدف رفع یکی از مهمترین موانع موجود در مسیر دسترسی افراد دارای معلولیت به فضاهای شهری اتخاذ شده است.این مسئول با اشاره به مصوبه اصلی این نشست افزود: از این پس، تمام نقشههای ساختمانی باید پیش از صدور پایانکار به تأیید بهزیستی برسد؛ در صورت عدم اخذ این تأییدیه، پایانکار صادر نخواهد شد و با موارد تخلف نیز برخورد خواهد شد.
معاون استاندار سیستان و بلوچستان با انتقاد از عملکرد شهرداریها در اجرای ضوابط مناسبسازی، گفت: در طول سالهای گذشته جلسات مشابهی برگزار شده، اما خروجی آنها قابل قبول نبوده است. من شخصاً خود را در برابر جامعه افراد دارای معلولیت شرمنده میدانم.
وی با اشاره به تجربه شخصی خود از موانع فیزیکی موجود در شهر زاهدان ادامه داد: متاسفانه شاهد هستیم که سالمترین افراد نیز در خیابانهای زاهدان برای تردد با مشکل مواجهاند. پس چطور میتوان انتظار داشت افراد دارای محدودیتهای حرکتی بتوانند زندگی عادی داشته باشند؟
معاون استاندار با تأکید بر رویکرد عملیاتی جلسات ستاد گفت: اگر قرار است این جلسات ادامه پیدا کند، باید با قدرت و نتیجهمحور باشد. ضوابط مناسبسازی نباید فقط روی کاغذ بمانند، بلکه باید بهعنوان یک شرط قانونی در ساختوسازها اجرایی شوند.
وی تصریح کرد: ما باید با جلب همکاری شهرداریها، فرمانداریها و سایر دستگاههای اجرایی، این مطالبه بهحق را به یک الزام قانونی تبدیل کنیم تا هیچ ساختمانی بدون رعایت اصول مناسبسازی به مرحله بهرهبرداری نرسد.
اکبری از مدیرکل بهزیستی استان خواست تا در کنار گزارشدهی، برای تدوین ضابطهای الزامآور جهت کنترل مناسبسازی پیش از صدور پایانکار، همکاری لازم را انجام دهد و افزود: این ضابطه در کمیسیون ماده ۵ مصوب خواهد شد و دستگاههای متخلف به دستگاه قضایی معرفی خواهند شد.
وی در پایان گفت: امروز که بسیاری از مدیران ، فرمانداران و شهرداران در جلسه حاضر بودند، این نشاندهنده عزم جدی در سطح شهرستانها برای حل مسئله است. گرچه دیر شده اما هنوز هم میتوان جبران کرد؛ به شرطی که همه بپذیریم کارمان نقص داشته و باید برای اصلاح آن متحد شویم.
انتهای خبر/
دیدگاهتان را بنویسید